Nepal là thành viên của Công ước Đa dạng Sinh học Liên Hợp Quốc từ năm 1993; hiện các khu vực được bảo vệ chiếm 23.39% diện tích. Năm 2022, COP15 thông qua Khung Công tác Đa dạng Sinh học Toàn cầu Kunming-Montreal, kêu gọi bảo vệ ít nhất 30% bề mặt Trái đất vào năm 2030 và nhấn mạnh các vùng được quản lý, bảo tồn hiệu quả, trong đó có đất do người bản địa và cộng đồng quản trị.
Theo khung đó, Bộ Lâm nghiệp và Môi trường đã xác định 58 khu vực có tiềm năng trở thành OECM qua các hội thảo nhiều bên. OECM, theo định nghĩa chính thức tại COP14 (2018), là các khu vực có ranh giới địa lý, không phải khu vực được bảo vệ chính thức, nhưng được quản trị và quản lý để mang lại kết quả tích cực, bền vững cho bảo tồn đa dạng sinh học tại chỗ và hỗ trợ chức năng hệ sinh thái cùng các giá trị địa phương.
Vùng cảnh quan Chepang được đề xuất là một OECM, với phạm vi đề xuất rộng 13,479 hectares trải trên các huyện Makawanpur, Chitwan và Dhading. Cộng đồng Chepang quản lý khoảng 300 hectares rừng trên sáu quả đồi (Danda), gồm Gari, Sukring, Bhote Khoriya, Syaulo Chuli, Devi, Biwa Khola, Hapani và Ruwali; các rừng này được gìn giữ bởi 103 hộ gia đình Chepang và nằm giữa Asha Khola về phía nam và Riddi Khola về phía bắc. Phần cảnh quan có giá trị văn hóa—ví dụ đồi Syaulochuli liên quan đến Ban Jhankri—và đóng vai trò hành lang sinh thái nối Vườn quốc gia Chitwan với rừng xung quanh, hỗ trợ di chuyển của hổ, báo và voi châu Á.
Các mối lo ngại bao gồm ảnh hưởng tới quyền sử dụng đất vì nhiều thành viên không có giấy chứng nhận chính thức và ranh giới giữa canh tác luân phiên (Khoriya) với rừng cộng đồng còn không rõ. Tình trạng OECM có thể đem lại nguồn tài chính bền vững như thanh toán dịch vụ hệ sinh thái, tín chỉ carbon và du lịch sinh thái, nhưng lợi ích cần được chia sẻ công bằng. Do đó, tham vấn các bên liên quan và sự tham gia thực chất của người Chepang, Hiệp hội Chepang Nepal và các tổ chức địa phương là cần thiết để tránh xung đột và bảo vệ quyền văn hóa cùng sinh kế.
Từ khó
- đa dạng sinh học — đa dạng các loài sinh vật trong một vùng
- quản trị — việc thiết lập quy tắc và cơ chế điều hành
- quản lý — việc thực hiện và giám sát hoạt động
- hành lang sinh thái — vùng đất nối hai khu bảo tồn cho động vật
- canh tác luân phiên — phương pháp trồng trọt thay đổi vị trí theo thời gian
- tín chỉ carbon — giấy chứng nhận giảm phát thải khí nhà kính
- tham vấn — quá trình hỏi ý kiến các bên liên quan
- sinh kế — cách người dân kiếm sống và duy trì đời sống
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Nếu vùng Chepang trở thành OECM, bạn nghĩ những biện pháp nào cần thực hiện để đảm bảo lợi ích tài chính và bảo tồn được chia sẻ công bằng?
- Quyền sử dụng đất không có giấy chứng nhận ảnh hưởng thế nào đến nỗ lực bảo tồn? Bạn đề xuất giải pháp nào cho vấn đề này?
- Các nguồn tài chính như tín chỉ carbon và du lịch sinh thái có thể thay đổi sinh kế cộng đồng Chepang ra sao? Hãy nêu ví dụ hoặc lập luận.
