Công trình do Giáo sư Ursula Quitterer dẫn dắt tại ETH Zurich và kết quả được công bố trên tạp chí Cell Reports Medicine. Quá trình nghiên cứu bắt đầu gần 20 năm trước khi Quitterer nhận mẫu mô não từ Bệnh viện Đại học Ain Shams ở Cairo, lấy từ những người từng phẫu thuật u não, gồm bệnh nhân có và không có sa sút trí tuệ.
Nhóm tập trung vào enzym GRK2 và phát hiện hai dạng của nó: dạng hoạt động và dạng bị bất hoạt. Dạng bất hoạt xuất hiện nhiều trong mô não của bệnh nhân sa sút trí tuệ và ở mô hình chuột Alzheimer. Các cụm GRK2 bất hoạt bám vào ty thể, làm tắc lỗ và giảm năng lượng, đồng thời thúc đẩy sản xuất amyloid beta. Amyloid beta lại tăng stress tế bào và làm gia tăng GRK2 bất hoạt, tạo vòng luẩn quẩn tự gia tăng.
Để phá vòng lặp, nhóm phát triển nhiều hợp chất và thử trên nuôi cấy tế bào và chuột. Compound 10 là hợp chất nổi bật: ngăn GRK2 kết tụ, cải thiện chức năng ty thể, giảm lắng đọng amyloid beta và giúp tế bào thần kinh sống lâu hơn. Chuột dùng hợp chất còn có chức năng tim tốt hơn và ít tóc bạc hơn. Nhóm đã nộp đơn xin bằng sáng chế và cho rằng nghiên cứu cơ bản đã hoàn tất; ETH Zurich đang tìm công ty để phát triển tiếp.
Từ khó
- enzym — chất protein xúc tác phản ứng sinh học
- bất hoạt — không còn hoạt động bình thườngbị bất hoạt
- ty thể — thành phần tế bào tạo năng lượng
- amyloid beta — protein dính liên quan bệnh Alzheimer
- vòng luẩn quẩn — tình trạng gây ra lặp lại vấn đề
- hợp chất — chất hóa học dùng trong thí nghiệm
- kết tụ — tập hợp lại thành cụm nhỏ
- lắng đọng — tích tụ chất trên bề mặt hay mô
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Tại sao nhóm nghiên cứu lại thử hợp chất trên nuôi cấy tế bào và trên chuột?
- Bạn nghĩ giảm lắng đọng amyloid beta có thể ảnh hưởng thế nào đến bệnh nhân sa sút trí tuệ?
- Theo bạn, bước tiếp theo để phát triển hợp chất này thành thuốc là gì?
