Một nghiên cứu mới công bố tháng này trên tạp chí Nature Communications, Earth and Environment liên kết sự giảm ô nhiễm không khí ở Đông Á với việc tăng tốc ấm lên bề mặt toàn cầu kể từ khoảng năm 2010. Tác giả chính Bjørn H. Samset, từ CICERO Centre for International Climate Research, cho rằng việc giảm phát thải aerosol đã có đóng góp quan trọng cho xu hướng ấm lên gần đây và xu hướng ấm ở Thái Bình Dương.
Các nhà khí quyển học giải thích cơ chế: giảm aerosol sulfat có thể cho phép nhiều bức xạ mặt trời tiếp cận bề mặt Trái Đất, từ đó làm tăng nhiệt độ. Jayanarayanan Kuttippurath lưu ý rằng tương tác giữa mây và aerosol rất quan trọng nhưng khó mô phỏng chính xác để nghiên cứu.
Tác giả nghiên cứu cũng cảnh báo rằng sự tăng tốc ấm lên liên quan đến giảm ô nhiễm có thể chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Đồng thời, tác động khu vực đã xuất hiện: các đợt nắng nóng mãnh liệt, biến đổi gió mùa, bão mạnh hơn, mực nước biển dâng và băng tan. Báo cáo State of the Climate in Asia 2024 của WMO cho biết châu Á ấm lên gấp đôi so với trung bình toàn cầu và nhiệt độ bề mặt biển ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương chạm mức kỷ lục năm 2024.
Các chuyên gia và cơ quan kêu gọi giảm phát thải khí nhà kính và hỗ trợ tài chính. Một bài báo của IMF ước tính emerging and developing Asia cần US$1.1 trillion mỗi năm cho giảm nhẹ và thích ứng, với khoản thiếu US$800 billion; tại COP29, các nước giàu cam kết huy động US$300 billion mỗi năm đến năm 2035, mà nhiều quốc gia dễ bị ảnh hưởng cho là chưa đủ.
Từ khó
- aerosol — hạt nhỏ lơ lửng trong không khí ô nhiễm
- sulfat — một hợp chất chứa lưu huỳnh trong không khí
- bức xạ — năng lượng dưới dạng sóng từ nguồn như mặt trời
- mô phỏng — tạo mô hình để dự đoán hiện tượng
- phát thải — khí hoặc chất do con người thải ra
- giảm nhẹ — hành động làm giảm tác động tiêu cực
- thích ứng — thay đổi để chịu đựng điều kiện mới
- huy động — tập hợp nguồn lực hoặc tiền để sử dụng
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc giảm ô nhiễm không khí ở một vùng có thể gây ra những hậu quả toàn cầu nào? Hãy nêu hai ý và giải thích ngắn.
- Vì sao nhiều quốc gia dễ bị ảnh hưởng cho rằng khoản tiền cam kết từ các nước giàu vẫn chưa đủ? Bạn nêu hai lý do có thể.
- Nếu bạn là cán bộ chính sách, bạn sẽ ưu tiên đầu tư vào giảm phát thải hay thích ứng với khí hậu trước? Hãy giải thích lựa chọn của bạn.
Bài viết liên quan
Aguada Fénix: tượng đài lớn thay đổi hiểu biết về nghi lễ Maya
Một tượng đài khổng lồ ở Aguada Fénix, Tabasco (đông nam Mexico), có niên đại khoảng 1,000 BCE, được phát hiện bằng lidar và khai quật cho thấy công dụng nghi lễ như một cosmogram. Các phát hiện cho thấy tổ chức lãnh đạo hợp tác chứ không phải một vua duy nhất.