Bèo tây trên hồ Tana đã lan rộng trong nhiều năm, gây tắc thuyền, hỏng lưới và làm thay đổi khu vực đánh bắt của ngư dân. Ở làng Shehagomngie, huyện Gondar Zuriya, người dân từng thấy nhổ bằng tay vừa mệt vừa không hiệu quả vì cây mọc lại rất nhanh.
Các nhà nghiên cứu do Yezbie Kassa từ Đại học Gondar dẫn đầu phối hợp với cộng đồng để chế tạo khí sinh học từ chính bèo tây. Họ thu gom bèo và phân gia súc, cho vào máy tiêu hóa để quá trình tiêu hóa kỵ khí phân hủy vật liệu hữu cơ; sau vài tuần hệ thống sinh ra chủ yếu mêtan và CO2. Phần bã lỏng còn lại được dùng làm phân bón hữu cơ cho ruộng, giúp tăng năng suất ngô và rau và giảm chi tiêu cho phân hóa học.
Kassa lưu ý bèo tây khi phân hủy tiết ra chất dầu mỡ và tạo khối lượng khí lớn hơn nhiều vật liệu khác; nó cho nồng độ mêtan cao hơn và ít khí có hại hơn, nên vừa có lợi về năng lượng vừa giảm tác hại môi trường. Ban đầu nhiều người hoài nghi, nhưng khi thấy đèn sáng và mùi khí nấu ăn họ thay đổi; phụ nữ được lợi vì bớt thời gian lấy củi và ít khói trong nhà.
Các chuyên gia như Getachew Sime Feyissa từ Hawassa University cho rằng chuyển loài xâm lấn thành khí sinh học, phân bón hoặc sản phẩm khác có thể giảm thiệt hại môi trường và tạo sinh kế. Tuy nhiên, việc nhân rộng gặp rào cản: cần hỗ trợ chính phủ mạnh hơn, nguồn vốn và chính sách phù hợp; an ninh ở vùng có xung đột, chi phí xây dựng tăng và nhu cầu vật liệu nhập khẩu làm cho mở rộng tốn kém. Kassa kêu gọi trợ cấp và tổ chức hợp tác để giúp nhiều gia đình áp dụng công nghệ này hơn.
Từ khó
- khí sinh học — khí sản xuất từ vật liệu hữu cơ
- tiêu hóa — quá trình phân hủy vật chất hữu cơtiêu hóa kỵ khí
- mêtan — khí không màu có thể cháy
- bã lỏng — phần chất còn lại dạng lỏng
- xâm lấn — loài lan rộng và gây hại môi trường
- sinh kế — cách người dân kiếm sống và thu nhập
- rào cản — những khó khăn cản trở việc thực hiện
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Việc chuyển bèo tây thành khí sinh học và phân bón có thể ảnh hưởng thế nào đến cuộc sống của người dân địa phương? Hãy nêu ví dụ từ bài.
- Trong các rào cản được nêu (chính phủ, vốn, an ninh, chi phí, vật liệu nhập khẩu), theo bạn khó khăn lớn nhất là gì và vì sao?
- Nếu bạn là một tổ chức hỗ trợ, bạn sẽ đề xuất những bước cụ thể nào để giúp nhiều gia đình áp dụng công nghệ này?