Meme kanseri taramalarında mamografi 40 yaşın üzerindeki kadınlar için öneriliyor, ancak mamografi ve ultrason yoğun meme dokusunda daha az güvenilir olabilir. Yoğun doku ultrason dalgalarını dağıtır ve görüntüde ‘‘akustik karışıklık’’ oluşturarak sıvı dolu iyi huylu kistleri gri gösterip katı, potansiyel olarak kanserli kitlelerle karıştırabiliyor. Bu nedenle görüntüleme yönteminde iyileştirme ihtiyacı doğdu.
Araştırmacılar, ultrason ses dalgalarının üretimini değiştirmek yerine kaydedilen sinyallerin işlenme şeklini yeniledi. Geleneksel ultrason genlik (sinyal şiddeti) temelli görüntü üretirken yeni yöntem uyumluluk temelli bir yaklaşım kullanır; yani bir sinyalin komşu sinyallere ne kadar benzediğini ölçer. Bu, akustik karışıklığın yol açtığı sahte görünümleri azaltır ve daha temiz, ayırt edici görüntüler sağlar. Sistem her kitleye sayısal bir puan verip belirlenmiş eşik değerin üzerindekileri endişe olarak işaretliyor.
Başlangıç testleri gerçek hastalarla yapıldı: 132 hastanın yer aldığı çalışmada doktorlar yeni yöntemi kullanarak kitleleri yüzde 96 doğrulukla tanımladı; geleneksel ultrason araçlarıyla doğruluk yüzde 67 idi. Eş yazarlardan bir radyolog, tekniğin katı kitlelerle kistleri ayırmayı iyileştirerek yanlış pozitifleri, takip incelemelerini ve biyopsileri azaltabileceğini söyledi. Araştırma Radiology Advances dergisinde yayımlandı ve Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından desteklendi.
- Yöntemin temel faydası: akustik karışıklığı azaltmak.
- Sağlık etkisi: gereksiz biyopsi ve takiplerin azalması.
- Gelecek: yöntemin yapay zekâ ile birleşmesi ve daha hızlı kararlar.
Başyazar Muyinatu "Bisi" Bell, Johns Hopkins University'den mühendis olarak gelişmenin tanı süreçlerini değiştirebileceğini belirtti ve yöntemin bir gün evde kullanılabileceği umudunu ekledi.
Zor kelimeler
- mamografi — göğüs röntgeniyle meme görüntüleme yöntemi
- akustik karışıklık — ultrason dalgalarının görüntüyü bozması durumu
- genlik — sinyalin ya da dalganın şiddet derecesi
- uyumluluk — bir sinyalin komşularına ne kadar benzediğinin ölçümüuyumluluk temelli
- ayırt edici — benzer yapılardan farkını gösteren belirgin özellik
- yanlış pozitif — gerçekte hasta olmayan ama test pozitif çıkan sonuçyanlış pozitifleri
- biyopsi — dokudan örnek alıp laboratuvarda inceleme işlemibiyopsileri
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Yeni yöntemin yanlış pozitifleri azaltması hasta bakımını nasıl etkiler? Örneklerle açıklayınız.
- Yöntemin yapay zekâ ile birleşmesinin avantajları ve riskleri neler olabilir?
- Başyazarın umudu olan evde kullanım fikrinin sağlık sistemi ve hastalar için olası yararları ve zorlukları nelerdir?
İlgili makaleler
ABD'nin WHO'dan Ayrılması ve Batı Pasifik'te Sağlık İşbirlikleri
ABD'nin WHO'dan ayrılması ve yardım kesintileri, Batı Pasifik'te bölgesel sağlık ortaklıklarının önemini artırıyor. WHO Batı Pasifik direktörü Saia Ma'u Piukala, Berlin zirvesi ve Ekim'deki Fiji toplantısı öncesi öncelikleri ve zorlukları anlattı.
Tedavi Zamanı GBM Hastalarında Kemoterapi Yanıtını Etkileyebilir
Araştırma, glioblastomlu (GBM) hastalarda kemoterapinin günün saatine göre farklı etkiler gösterebileceğini buldu. Bulgular MGMT onarım mekanizmasının gün içinde değiştiğini ve tanısal biyopsi zamanının sonuçları etkileyebileceğini gösteriyor.
Yeni antikor, sitomegalovirüsle mücadelede umut veriyor
Araştırmacılar, insan sitomegalovirüsün (HCMV) bağışıklık yanıtını engelleyen mekanizmalara karşı koyan mühendislik antikorları bildirdi. Laboratuvar deneyleri virüsün hücreler arası yayılımını azalttı; klinik kullanım öncesi daha fazla test gerektiği vurgulanıyor.
Yapay zekâ tütün şirketlerinin gençleri hedeflemesini engelleyebilir
Dublin'de düzenlenen konferansta uzmanlar, yapay zekânın çevrimiçi tütün pazarlamasını tespit edip gençleri koruyabileceğini söyledi. Konuşmalarda sosyal medya, yeni ürünler ve düşük gelirli ülkelerin yükü tartışıldı.