Boston University'den bir araştırma, zebra ispinozu adlı şarkı kuşunda erişkin nörojenezin nasıl gerçekleştiğine dair yeni bulgular sundu. Sonuçlar Current Biology dergisinde yayımlandı. Ekip, elektron mikroskopi tabanlı bağlantı haritalama (connectomics) yöntemiyle nöronların doğumunu, göçünü ve olgunlaşmasını ayrıntılı biçimde inceledi.
Beklenmedik şekilde yeni nöronlar, olgun beyin dokusunun içinden tünel kazarak ilerliyor; yani yerleşik yapıları dikkatlice atlamaktansa sıkıştırıp iterek yol alıyorlar. Bu tünelleşme beyne yeni beceriler ekleyebilir veya hasarı gidermeye yardımcı olabilir; ancak aynı zamanda var olan hücrelere ve anılara zarar verebilir.
Çalışmanın yazarı Benjamin Scott, bulguların insanların erişkin beyin yenilenme kapasitesine dair çıkarımlar sağlayabileceğini söyledi. Araştırmacılar, göç eden nöronlardaki aktif genleri ve etkileşimde oldukları hücreleri belirlemek için tek hücre RNA dizilemesi (single-cell RNA sequencing) kullanıyor. Çalışmaya iki uluslararası kurum katkıda bulundu ve çalışma BU Neurophotonics Center desteğiyle finanse edildi.
Zor kelimeler
- nörojenez — yeni nöronların oluşma ve gelişme sürecinörojenezin
- bağlantı haritalama — sinir hücreleri arasındaki bağlantıların haritalanması
- tünelleşme — hücrelerin doku içinde tünel açarak ilerlemesi
- olgunlaşma — gelişip işlevsel hale gelme süreciolgunlaşmasını
- tek hücre RNA dizilemesi — her hücrenin RNA içeriğini ayrı inceleme yöntemi
- göç — bir hücre veya organizmanın yer değiştirmesigöçünü
- destek — bir işe maddi veya manevi yardım sağlamadesteğiyle
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Yeni nöronların tünelleşmesi beyin için daha çok yararlı mı yoksa zararlı mı olabilir? Kısaçe nedenlerle açıklayın.
- Tek hücre RNA dizilemesi yöntemi göç eden nöronlardaki genleri belirlemede neden yararlı olur? Basitçe düşünün.
- Bu tür bir beyin yenilenme araştırması günlük yaşamda hangi alanlara etkide bulunabilir? Kısa örnekler verin.
İlgili makaleler
Araştırmacılar meme hücrelerini destekleyen sentetik jel geliştirdi
UC Santa Barbara'da bir ekip, meme epitel hücrelerini destekleyen alg bazlı bir sentetik membran geliştirdi. Araştırma Science Advances dergisinde yayımlandı ve jelin mekanik ile biyokimyasal özellikleri değiştirilerek hücre davranışının yönlendirilebildiğini gösterdi.
Oksitosin grup rekabetinde de artıyor
Zürih Üniversitesi araştırmacıları, Bolivya Amazonu'ndaki Tsimane halkı ile düzenlenen futbol maçlarında oyuncuların oksitosin düzeylerini maç öncesi ve sonrası idrar örnekleriyle ölçtü. Oksitosin tanıdık rakiplere karşı daha çok arttı ve erkeklerde değişim gözlendi.
Köklerin sıkışmış toprakta ilerleme yöntemi
Araştırma, sıkışmış toprakta köklerin nasıl yapısal değişiklikler yaparak ilerlediğini açıklıyor. Kökler şişip dış katmanlarını güçlendiriyor, bir transkripsiyon faktörünün yükseltilmesi nüfuz yeteneğini artırıyor; sonuçlar Nature dergisinde yayımlandı.
Uyku, beyin temizliği ve demans riski
Science dergisindeki bir inceleme, uykunun beyni nasıl temizlediğini ve bu temizliğin bozulmasının demans riskini nasıl artırabileceğini tartışıyor. Makalede glimatik sistem, uyku ritimleri ve kalp hızı değişkenliği gibi ölçümlerin önemi ele alınıyor.