Azotlu gübreler küresel tarımsal verimliliği artırmada önemli bir rol oynasa da günümüzde bitkiler toprağa uygulanan gübrenin yalnızca yaklaşık yüzde 50'sini emebilmektedir. Kullanılmayan azot su kaynaklarını kirletmakte ve karbondioksitten çok daha güçlü bir sera gazı olan azot oksit gazının salınımına yol açmaktadır. Ayrıca kimyasal gübrelerin üretimi yüksek maliyetli, nakliyesi ise oldukça tehlikelidir.
Bu çevresel ve ekonomik sorunları azaltmak isteyen New York Üniversitesi ve Arjantin'deki INGEBI enstitüsünden araştırmacılar, bitkilerin azot emilimini düzenleyen HHO5 adlı anahtar bir protein tespit etti. The Plant Cell dergisinde yayımlanan çalışmaya göre bu protein, bitkide yeterli organik azot bulunduğunda bir doygunluk sinyali vererek topraktan ek inorganik azot alınmasını engellemektedir. HHO5 proteini ayrıca WRKY21 adlı ikinci bir proteinle birlikte çalışarak bitki savunmasını ve azot işleme süreçlerini düzenleyen genleri aktif hale getirmektedir.
Laboratuvar ortamında Arabidopsis bitkisi üzerinde yapılan incelemelerde, HHO5 proteininden yoksun olan bitkilerin normal bitkilere kıyasla neredeyse üç kat daha fazla azot emdiği belirlenmiştir. Bilim insanları bu proteini kontrol altında tutarak topraktaki azotu daha verimli kullanan tarım ürünleri geliştirmeyi hedeflemektedir. Bu yöntem sayesinde çiftçiler gübre kullanımını ciddi oranda azaltabilecek ve çevreye verilen zarar minimuma indirilecektir. New York Üniversitesi bu yenilikçi teknoloji için şimdiden patent başvurusunda bulunmuştur.
Zor kelimeler
- verimlilik — Bir işten veya kaynaktan elde edilen yararlı sonuç oranı.verimliliği
- salınım — Gaz veya sıvı maddelerin dış çevreye yayılması olayı.salınımına
- emilim — Bir maddenin başka bir yapı tarafından içine çekilmesi.emilimini
- doygunluk — Bir şeyin yeterli miktara ulaşarak tam dolması durumu.
- yoksun — Belli bir şeye sahip olmayan veya ondan mahrum kalan.
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Tarımda gübre kullanımının azaltılması çevreyi ve su kaynaklarını nasıl koruyabilir?
- Azotu daha verimli kullanan bitkilerin geliştirilmesi tarım ekonomisini nasıl etkileyebilir?
İlgili makaleler
Asya şehirlerinde trafik, kirlilik ve temiz ulaşım
Asya'nın birçok kentinde trafik sıkışıklığı ve hava kirliliği artıyor; bu durum ekonomilere zarar veriyor. New Delhi, Bangkok, Metro Manila ve Jakarta gibi şehirler elektrikli otobüsler, metro genişletmeleri ve politika değişiklikleriyle ulaşımı temizlemeye çalışıyor.
Hava Kirliliği Ameliyat Sonrası Riskleri Artırıyor
Utah’ın Wasatch Front bölgesinde yapılan bir çalışma, ameliyattan önceki haftada PM2.5 seviyeleri yüksek olduğunda ameliyat sonrası komplikasyon riskinin arttığını gösterdi. Çalışma yaklaşık 50.000 hasta verisini ve EPA verilerini kullandı.
El Azul'da tekneler ve yüzücüler kuralları ihlal ediyor
Drone görüntülerini kullanan bir araştırma, El Azul açıklarında tur tekneleri ve yüzücülerin manta köpekbalıklarına sıkça çok yaklaştığını ve kuralları ihlal ettiğini gösteriyor. Araştırmacılar daha iyi izleme ve özdenetim öneriyor.
