Afgan Gazeteci Haidary’nin Yazıları Çin’de YayıldıCEFR A2
28 Mar 2026
Uyarlanmıştır: Lina Ma, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: Kuzzat Altay, Unsplash
Khadija Haidary Afganistan’dan kaçtı ve Ekim 2024’te e-postaları Çin’de çevrildi. Yazılar orta büyüklükte bir WeChat hesabında yayımlandı ve Taliban’ın 2021’de Kâbil’i ele geçirmesinden sonra yaşanan değişiklikleri anlattı.
Haidary 2021–2024 arasında kadınların temel haklarını kaybettiğini yazdı. Kadınlar işten çıkarıldı, yalnız yürümeleri yasaklandı ve bazı tıbbi uygulamalara erişimleri kısıtlandı. Kız çocukları okullardan ve bazı kamusal alanlardan uzak tutuldu; gazeteciler de baskıyla karşılaştı.
Çinli okurlar metinleri paylaştı ve bazıları bireysel yardım yaptı. Daha sonra kitap yayımlandı ve okuyucular çeşitli çevrimiçi platformlarda tepkiler gösterdi.
Zor kelimeler
- çevirmek — Bir dili başka bir dile aktarmak eylemiçevrildi
- ele geçirmek — Denetimi veya kontrolü zorla almak eylemiele geçirmesinden
- kısıtlanmak — Serbestlik veya erişimin sınırlandırılması durumukısıtlandı
- baskı — Zorlayıcı davranış veya güç kullanma durumubaskıyla
- yayımlanmak — Bir metnin veya bilginin halka sunulması eylemiyayımlandı
- okuyucu — Bir yazıyı veya kitabı okuyan kişiokuyucular
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Metindeki değişikliklerden hangisi sizi en çok etkiledi? Neden?
- Çinli okurların metinleri paylaşması neden önemli olabilir? Kısa yazınız.
- Bir kişi kendi ülkesinden kaçmak zorunda kalırsa ne gibi zorluklar yaşayabilir? Birkaç cümleyle yazınız.
İlgili makaleler
Endonezya'da kadınlara yönelik dijital şiddet artıyor
Son beş yılda Endonezya'da kadın gazeteciler ve aktivistlere yönelik çevrimiçi saldırılar ve taciz daha görünür oldu. Kurbanlar örnekler veriyor, hukuk parçalı ve platformlar sorumluluktan kaçıyor, savunucular daha hızlı önlem istiyor.
Afrika'da dijital gig işleri hayatı değiştiriyor
Dijital kısa süreli (gig) işler Afrika’da yaygınlaşıyor. Akıllı telefon kullanımıyla 2015 civarında büyümeye başladı, 2020 sonrası hızlandı; milyonlarca kişi bu işlerle gelir sağlıyor fakat platform ücretleri ve güvencesizlik sorun yaratıyor.
