Afgan Gazeteci Haidary’nin Yazıları Çin’de YayıldıCEFR A2
28 Mar 2026
Uyarlanmıştır: Lina Ma, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: Kuzzat Altay, Unsplash
Khadija Haidary Afganistan’dan kaçtı ve Ekim 2024’te e-postaları Çin’de çevrildi. Yazılar orta büyüklükte bir WeChat hesabında yayımlandı ve Taliban’ın 2021’de Kâbil’i ele geçirmesinden sonra yaşanan değişiklikleri anlattı.
Haidary 2021–2024 arasında kadınların temel haklarını kaybettiğini yazdı. Kadınlar işten çıkarıldı, yalnız yürümeleri yasaklandı ve bazı tıbbi uygulamalara erişimleri kısıtlandı. Kız çocukları okullardan ve bazı kamusal alanlardan uzak tutuldu; gazeteciler de baskıyla karşılaştı.
Çinli okurlar metinleri paylaştı ve bazıları bireysel yardım yaptı. Daha sonra kitap yayımlandı ve okuyucular çeşitli çevrimiçi platformlarda tepkiler gösterdi.
Zor kelimeler
- çevirmek — Bir dili başka bir dile aktarmak eylemiçevrildi
- ele geçirmek — Denetimi veya kontrolü zorla almak eylemiele geçirmesinden
- kısıtlanmak — Serbestlik veya erişimin sınırlandırılması durumukısıtlandı
- baskı — Zorlayıcı davranış veya güç kullanma durumubaskıyla
- yayımlanmak — Bir metnin veya bilginin halka sunulması eylemiyayımlandı
- okuyucu — Bir yazıyı veya kitabı okuyan kişiokuyucular
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Metindeki değişikliklerden hangisi sizi en çok etkiledi? Neden?
- Çinli okurların metinleri paylaşması neden önemli olabilir? Kısa yazınız.
- Bir kişi kendi ülkesinden kaçmak zorunda kalırsa ne gibi zorluklar yaşayabilir? Birkaç cümleyle yazınız.
İlgili makaleler
Kayıt Anında İmza Atan Sensörle Deepfake’e Karşı Güven
ETH Zurich araştırmacıları, fotoğraf, video ve ses kayıtlarını kaydedildiği anda kriptografik olarak imzalayan bir sensör çipi geliştirdi. İmzalar değiştirilemez bir defterde saklanarak sahte içeriklerin tespitini kolaylaştırıyor.
West Indies Test takımının 27 koşuda elenişi ve reform çağrıları
14 Temmuz 2025'te West Indies erkek kriket takımı, Avustralya ile oynanan Test maçında 27 koşuda elendi ve seriyi 3-0 kaybetti. Maç sonrası eski oyuncular, yöneticiler ve halk tepki gösterdi; CWI yapısal adımlar sözü verdi.
Pakistan'da iki insan hakları avukatı hapse mahkûm edildi
İki Pakistanlı insan hakları avukatı, sosyal medya paylaşımlarında iddia edilen askeri hak ihlallerini eleştirdikleri için 24 Ocak 2026'da 17 yıl hapse mahkûm edildi. Dava, suçlamadan hükme üç aydan az sürede hızlı biçimde sonuçlandı.