In januari 2022 barstte de onderzeese vulkaan Hunga Tonga–Hunga Ha’apai uit en blies grote hoeveelheden zeezout, as en gas hoog de atmosfeer in. Later ontdekten onderzoekers dat de vulkanische pluim een deel van het uitgestoten methaan versneld liet afbreken. Satellietwaarnemingen toonden ongewoon hoge formaldehydewaarden, gezien als zichtbaar bewijs dat methaan chemisch werd omgezet tijdens het transport van de wolk.
Wetenschappers volgden de wolk tien dagen terwijl zij naar Zuid-Amerika trok. Omdat formaldehyde normaal gesproken maar enkele uren in de atmosfeer blijft, wezen de langdurige waarden erop dat methaan continu afgebroken werd in de pluim. De onderzoekers denken dat zonlicht op zout en as reageerde en zo reactief chloor produceerde; die chlooratomen reageren met methaan en bevorderen de afbraak, ook al reikte de pluim in de stratosfeer waar de omstandigheden anders zijn, aldus onderzoekers.
De studie gebruikte het TROPOMI-instrument aan boord van de Sentinel-5P-satelliet van ESA en vroeg om zorgvuldige correcties voor signaalhoogte en hoge zwaveldioxidewaarden. De resultaten, gepubliceerd in Nature Communications, kunnen helpen bij pogingen om methaan kunstmatig sneller te verwijderen, maar een belangrijke uitdaging blijft aantonen hoeveel methaan daadwerkelijk is verwijderd. Het artikel bevat onderzoekers van CSIC (Spanje) en Utrecht University (Nederland) en werd gerapporteerd door the University of Copenhagen.
- Methaan draagt sterk bij aan opwarming en breekt meestal binnen ongeveer 10 jaar af.
- De nieuwe inzichten gaan over chemische processen in vulkanische pluimen.
- Belangrijke vervolgstappen zijn kwantificatie en verbetering van satellietcorrecties.
Moeilijke woorden
- vulkanische pluim — wolken van as, gas en deeltjes uit vulkaan
- formaldehyde — reactieve stof die in atmosfeer schadelijk kan zijnformaldehydewaarden
- chlooratoom — een enkel atoom van chloor, zeer reactiefchlooratomen
- stratosfeer — hoge laag van de atmosfeer boven de troposfeer
- signaalhoogte — hoogte waarop satellietsignaal of wolk wordt waargenomen
- kwantificatie — het meten of precies bepalen van hoeveelheden
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Welke voor- en nadelen zie je bij het proberen methaan kunstmatig sneller te verwijderen, zoals in het artikel genoemd?
- Hoe kunnen verbeterde satellietcorrecties het onderzoek naar atmosferische processen en klimaat beïnvloeden? Geef voorbeelden.
- Welke rol kan onderzoek naar vulkanische pluimen spelen bij het verbeteren van klimaatmodellen en beleid?
Gerelateerde artikelen
Satellietmetingen: methaanemissies in steden stijgen sneller
Satellietmetingen laten zien dat methaanemissies in steden tussen 2019 en 2023 sterker zijn toegenomen dan conventionele tellingen aangeven. Dit verschil kan betekenen dat beleid op die tellingen gebaseerd minder effectief is dan gedacht.
Modder- en rotslawine verwoest dorp Tarsin in west-Soedan
Op 31 August verwoestte een modder- en rotslawine het dorp Tarsin in Jebel Marra. Soedanese autoriteiten haalden minstens 375 lichamen; VN-agentschappen zeggen dat het dodental niet is geverifieerd. Zoekwerk bemoeilijkt door terrein en regen.
Savar aangewezen als gebied met slechte luchtkwaliteit
De Department of Environment noemde Savar een verslechterd luchtgebied na metingen die laten zien dat de jaargemiddelde lucht bijna drie keer slechter is dan de nationale norm van 35 microgram/m³. Er komen nieuwe regels vanaf september 2025.
