Tuberculose blijft wereldwijd de belangrijkste dodelijke infectieziekte en de huidige behandeling steunt zwaar op rifampicine. Toenemende resistentie tegen rifampicine laat zien dat het gevaarlijk is om op één remmer van bacteriële RNA‑polymerase (RNAP) te vertrouwen.
Een nieuwe studie testte rifampicine samen met een proefverbinding, AAP‑SO2. Laboratoriumwerk toonde aan dat AAP‑SO2 direct aan bacteriële RNAP bindt op een andere plaats dan rifampicine en specifiek de elongatiefase van de transcriptie vertraagt. Zo blokkeren de twee middelen verschillende stappen van dezelfde route; de auteurs noemen dat "verticale remming".
De combinatie overwon een veelvoorkomende resistentie: AAP‑SO2 torde de resistente mutant doden in kweek en maakte die weer gevoelig voor rifampicine. In vloeibare kweek waren de effecten additief, maar in een konijnenmodel met clusterachtige, sluimerende weefsels hadden de middelen een sterke synergistische werking. AAP‑SO2 is ontwikkeld als proof‑of‑concept; het team wil een stabiele afgeleide maken en diende een voorlopige patentaanvraag in. De resultaten verschenen in Nature Microbiology en werden gerapporteerd door Rockefeller University.
Moeilijke woorden
- tuberculose — infectieziekte die vaak de longen aantast
- rifampicine — antibioticum dat vaak tuberculose behandelt
- resistentie — vermogen van bacteriën om medicijnen niet te laten werken
- RNA‑polymerase — enzym dat RNA maakt tijdens transcriptie
- elongatiefase — deel van transcriptie waarin RNA langer wordt
- synergistisch — samenwerking van middelen met groter effectsynergistische
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Waarom is het volgens jou belangrijk om nieuwe middelen naast rifampicine te ontwikkelen?
- Wat vind je van het gebruik van diermodellen (zoals konijnen) om geneesmiddelen te testen?
- Noem mogelijke voordelen en nadelen van het aanvragen van een patent voor een nieuw middel.
Gerelateerde artikelen
Bloedtesten bij honden kunnen behandelresultaat van agressieve lymfoom voorspellen
Een onderzoek bij honden met agressieve bloedkanker vond genactiviteit in bloed die langetermijnoverleving voorspelt. Onderzoekers ontwikkelden een eenvoudige bloedtest die mogelijk behandeling kan sturen bij honden en mensen met lymfoom.
Hoge luchtvervuiling vergroot risico op complicaties na operatie
Een studie op Utah’s Wasatch Front vond dat hogere PM2.5-waarden in de week vóór een operatie geassocieerd zijn met een groter risico op postoperatieve complicaties. Het betrof bijna 50.000 operaties en het is een observationele studie.
Vogelgriep en melkklieren bij verschillende zoogdieren
Onderzoekers onderzochten melkklierweefsel van meerdere zoogdieren en vonden siaalzuurreceptoren. Dit suggereert dat H5N1 mogelijk tussen dieren en mensen kan overspringen. De studie roept op tot meer toezicht en maatregelen om verspreiding te beperken.
Slaapgewoonten en hersenveroudering
Een studie vond verbanden tussen veelvoorkomende slaapgewoonten en tekenen van hersenveroudering. Onderzoekers gebruikten hersenscans en vragenlijsten van meer dan 23,000 volwassenen en vonden drie aanpasbare slaapgedragingen die samenhingen met grotere laesievolumes.
Nieuw oraal antiviraal middel tegen mazelen en soortgelijke virussen
Onderzoekers ontdekten een nieuw, oraal antiviraal kandidaatmiddel, GHP-88310, dat werkt tegen orthoparamyxovirussen zoals mazelen. Het middel werd getest in diermodellen en menselijke kweken en toonde brede activiteit en goede verdraagbaarheid.