Sprinkhanen kunnen schadelijke PFAS-stoffen herkennen ^{CEFR B2}

Onderzoekers hebben aangetoond dat neuronen in het brein van een sprinkhaan verschillende PFAS-verbindingen kunnen detecteren en van elkaar kunnen onderscheiden. Deze stoffen worden 'forever chemicals' genoemd vanwege hun hardnekkigheid; ze breken uiterst langzaam af en hopen zich op in water, grond en levende organismen. Door het brede gebruik in alledaagse producten vormen ze een ernstig milieuprobleem.

Het detecteren van PFAS in het milieu vereist doorgaans geavanceerde en dure laboratoriumapparatuur die ongeschikt is voor veldgebruik. Wetenschappers proberen daarom al langere tijd gevoelige kunstmatige sensoren te ontwikkelen. Om te onderzoeken of insecten hierbij van nut kunnen zijn, registreerden onderzoekers de hersenactiviteit in het reukcentrum van sprinkhanen terwijl deze werden blootgesteld aan gassen met diverse PFAS-verbindingen.

Uit de experimenten bleek dat elke chemische verbinding een uniek patroon van hersenactiviteit genereert. Hierdoor konden de insecten de stoffen feilloos van elkaar onderscheiden, zelfs bij zeer lage concentraties. Deze sterke biologische reactie was opmerkelijk, aangezien PFAS synthetische stoffen zijn die pas enkele decennia bestaan en insecten er evolutionair niet mee geconfronteerd zijn.

Deze studie vormt een belangrijk bewijs van concept voor het monitoren van vervuiling via biologische systemen. Als vervolgstap test het onderzoeksteam watermonsters uit Michigan om de methode buiten het laboratorium te valideren. Het uiteindelijke doel is het ontwikkelen van draagbare biologische sensoren die in staat zijn om direct in het veld op meerdere PFAS-verbindingen te scannen. Het onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Hazardous Materials Advances.