Nieuwe malariavaccins veranderen de bestrijding ^{CEFR B2}

De introductie van RTS,S/AS01 en R21/Matrix‑M als onderdeel van routinevaccinatie in 25 landen markeert een belangrijke verschuiving in de malariabestrijding. De vaccins veranderen de aanpak, maar deskundigen benadrukken dat ze geen wondermiddel zijn: in 2024 werden 270 miljoen gevallen en 595,000 doden door malaria geregistreerd, en driekwart van die doden betroffen jonge kinderen.

Beide vaccins bieden slechts gedeeltelijke bescherming en vereisen een vierdoseschema dat begint op vijf maanden en doorloopt tot 15 maanden. Dat schema sluit niet altijd goed aan bij routinematige contactmomenten en legt nieuwe organisatorische eisen op reeds gespannen gezondheidssystemen, juist nu internationale bezuinigingen voelbaar zijn. Pilootprogramma’s in Ghana, Kenia en Malawi laten zien dat RTS,S en R21, gecombineerd met insecticidebehandelde muskietennetten en seizoensgebonden chemopreventie, de kindersterfte met ongeveer 13 per cent kunnen verminderen.

Ghana testte RTS,S vanaf 2019 binnen het Malaria Vaccine Implementation Programme en voegde R21 later toe; coördinatie tussen algemene immunisatieprogramma’s en malariabestrijding was daarbij centraal. Ghana rapporteerde een eerste­dosisdekking boven 80 per cent en een uitval over het vierdoseschema van circa vijf per cent. In Nigeria, waar RTS,S in 2024 werd geïntroduceerd, koppelt men vaccinatie aan seizoensgebonden chemopreventiecampagnes om kinderen die doses missen op te sporen.

Deskundigen adviseren landen om vaccins te integreren met andere instrumenten en lokale data te gebruiken bij keuzes. Onderzoek naar volgende generatie vaccins gaat door, omdat er volgens onderzoekers nog ruimte is voor verbetering ondanks het potentieel om tienduizenden levens te redden.