Glaĉeraj lagoj kaj riskoj en la Hindu Kush‑HimalajoCEFR A1
2 Oct 2025
Adaptita el Qian Sun, Global Voices • CC BY 3.0
Foto de Tanveer Mazhar, Unsplash
- La Hindu Kush‑Himalajo estas nomata la “Tria Polo”.
- La regiono rapide perdas glacion.
- Sciencistoj diras ĝis 75 procentoj povas malaperi.
- Kiam glaĉeroj reteriĝas, lagoj formiĝas.
- Tiuj lagoj povas rompi kaj inundigi valojn.
- GLOF estas la nomo por tiuj inundoj.
- GLOF-oj kaŭzas mortojn kaj damaĝon.
- La HKH-areo havas multajn homojn en risco.
Malfacilaj vortoj
- lagoj — grandaj akvotagoj en la tero
- loĝantoj — homoj loĝantaj en loko
- montoj — altaj lokoj, pli altaj ol ĉirkaŭo
- inundojn — grandaj akvoniveloj, kiuj inundas lokon
- danĝera — povas kaŭzi damaĝon aŭ riskon
Konsilo: ŝovu la musmontrilon, fokusu aŭ tuŝu la reliefigitajn vortojn en la artikolo por vidi rapidajn difinojn dum legado aŭ aŭskultado.
Diskutaj demandoj
- Kial vi pensas, ke glaciaj lagoj estas malfacilaj por la loĝantoj?
- Kiel la klimato ŝanĝiĝas en via regiono?
- Kial inundoj estas danĝeraj por agrikulturo?
Rilataj artikoloj
Pli varmaj temperaturoj igas brunajn anolojn pli agresemaj
Studo de Tulane montras, ke kiam temperaturoj pliiĝas, invadaj brunaj anoloj fariĝas relative pli agresemaj ol denaskaj verdaj anoloj. La testoj okazis en kontrolitaj bretoj kaj estis publikigitaj en Journal of Thermal Biology.
Terpomkultivado kreskas en Demokrata Respubliko Kongo
Registaro, organizaĵoj, esploristoj kaj farmistoj kunlaboras por plibonigi terpomproduktaĵon en la DRK. Plibonigitaj semoj kaj trejnado alportas pli altajn rendimentojn, sed vojoj, malsanoj kaj terena degenero restas grandaj obstakloj.
PFAS en trinkakvo: efikoj sur beboj kaj grandaj kostoj
Studo de University of Arizona publikigita en PNAS trovas, ke PFAS en grundakvo rilatas al pli da infantmorto, antaŭtempaj naskiĝoj kaj malalta naskiĝpezo en New Hampshire (2010–2019), kun taksita kosto de almenaŭ $8 billion/jare.