Glaĉeraj lagoj kaj riskoj en la Hindu Kush‑HimalajoCEFR A2
2 Oct 2025
Adaptita el Qian Sun, Global Voices • CC BY 3.0
Foto de Tanveer Mazhar, Unsplash
La regiono Hindu Kush‑Himalajo perdas glacion pro mondvarmiĝo. Sciencistoj taksas, ke ĝis 75 procentoj de la glaĉera volumeno povas malaperi antaŭ la fino de la jarcento. Kiam glaĉeroj malpliiĝas, degela akvo kolektiĝas en novaj glaĉeraj lagoj.
Ekde 1990 la nombro de glaĉeraj lagoj tutmonde kreskis ĉirkaŭ 53 procentojn. Ankaŭ la surfaca areo kaj volumeno kreskis. Tiuj lagoj povas subite rompi sian digon kaj kaŭzi Glacial Lake Outburst Floods, aŭ GLOF-ojn. GLOF-oj detruas hejmojn, kampojn kaj vojojn kaj povas kaŭzi mortojn en diversaj regionoj.
Malfacilaj vortoj
- glacia — Kiel akvo en frostigita stato.glaciaj, glacio, glaciaj lagoj
- lago — Grandan akvokorpuso.lagoj
- inundo — Kiam akvo plialtiĝas kaj inenkreskas.inundojn
- diferenco — Difekto kialas ŝanĝon aŭ damaĝon.difekti
- klimata — Ŝanĝoj en vetero kaj naturo.klimata ŝanĝo
- esplorado — Procezo por kolekti informojn.
- riskas — Havi eblecon por damaĝo.
Konsilo: ŝovu la musmontrilon, fokusu aŭ tuŝu la reliefigitajn vortojn en la artikolo por vidi rapidajn difinojn dum legado aŭ aŭskultado.
Diskutaj demandoj
- Kiel vi pensas, ke oni povas redukti inundojn?
- Kial estas grave esplori la efikojn de klimata ŝanĝo?
- Kiel vi imagas la situacion en la altaj montoj de Azio?
Rilataj artikoloj
Pli varmaj temperaturoj igas brunajn anolojn pli agresemaj
Studo de Tulane montras, ke kiam temperaturoj pliiĝas, invadaj brunaj anoloj fariĝas relative pli agresemaj ol denaskaj verdaj anoloj. La testoj okazis en kontrolitaj bretoj kaj estis publikigitaj en Journal of Thermal Biology.
Terpomkultivado kreskas en Demokrata Respubliko Kongo
Registaro, organizaĵoj, esploristoj kaj farmistoj kunlaboras por plibonigi terpomproduktaĵon en la DRK. Plibonigitaj semoj kaj trejnado alportas pli altajn rendimentojn, sed vojoj, malsanoj kaj terena degenero restas grandaj obstakloj.
PFAS en trinkakvo: efikoj sur beboj kaj grandaj kostoj
Studo de University of Arizona publikigita en PNAS trovas, ke PFAS en grundakvo rilatas al pli da infantmorto, antaŭtempaj naskiĝoj kaj malalta naskiĝpezo en New Hampshire (2010–2019), kun taksita kosto de almenaŭ $8 billion/jare.