Ĵoro por indiĝenaj semoj en MakongoCEFR B1
10 May 2025
Adaptita el Minority Africa, Global Voices • CC BY 3.0
Foto de Lisah Malika, Unsplash
En Makongo Village, proksime al Nakuru, forta varmego kaj sekecon minacas lokan terkultivadon. Farmistoj kaj aktivuloj formis la Eden Indigenous Seed Farm Choir por defendi semosuverenecon kaj protekti indiĝenajn kultivaĵojn. La ĵoron fondis Francis Ngiri, 60-jara agroecologiisto, kiu komencis semajnajn renkontiĝojn en sia hejmo kiam li vidis en 2024, ke multaj indiĝenaj semoj malaperas. La grupo komence havis 20 membrojn aĝajn 25 ĝis 81, sed nun estas 12 membrojn; inter ili estas Lucia Wambui Kuria kaj Rose Wanjiru.
La ĵoro uzas muzikon por instrui pri semelekto, stokado, agroekologio kaj virina gvidado. Ekde 2024 ili registris ses kantojn en svahila kaj kikujua; inter la titoloj estas Uongozi wa Wamama kaj Viazi Vitamu. Seed Savers Network Kenya financis studiokostojn per KSH 150,000. Komune ili fondis Eden Seed Bank kaj konservas 144 indiĝenajn variojn. Semoj estas ordigitaj, kodigitaj, humidtestitaj kaj submetitaj ĝerminada testo; nur semoj kun 80% ĝerminemo estas konservataj, poste stokataj kun cindro aŭ silica gel.
Sur la 10-akrea bieno de Ngiri estas parceloj kun diversaj varioj, inkluzive de 15 specoj de indiĝenaj dolĉaj terpomoj. Li provas hibridigi githigo (flava maizo) kun ruĝa vario por evoluigi rapid-kreskan, beta-karoten-riĉan cepeton. La advokataro emfazas, ke indiĝenaj semoj ofte rezistas sekecon, plagojn kaj malsanojn, kaj tio estas grava por lokaj farmistoj kaj programoj.
Malfacilaj vortoj
- semosuvereneco — rajto regi kaj konservi proprajn semojnsemosuverenecon
- sekeco — longa periodo sen sufiĉa pluvosekecon
- agroecologiisto — specialisto pri agrikulturo kaj ekologio
- ĝerminemo — procento da semoj kiuj kreskas
- hibridigi — krei novan varion per kruciĝo
- indiĝena — naskita aŭ tradicie kultivata en lokoindiĝenajn, indiĝenaj
Konsilo: ŝovu la musmontrilon, fokusu aŭ tuŝu la reliefigitajn vortojn en la artikolo por vidi rapidajn difinojn dum legado aŭ aŭskultado.
Diskutaj demandoj
- Ĉu vi pensas, ke muziko estas utila por instrui farmistojn pri semoj? Klarigu per unu aŭ du kialoj.
- Kio laŭ vi estas la avantaĝoj de konservi indiĝenajn semojn en regiono kun sekeco? Donu unu aŭ du ekzemplojn.
- Kiel komunumo en via regiono povus subteni semosuverenecon? Suggestu unu praktikan ideon.
Rilataj artikoloj
Pomo en Madagaskaro: rolo de homaj pulikoj kaj prevento
Pomo restas endemia en kelkaj landoj, inkluzive Madagaskaron. Esploro montris, ke la homa puliko (Pulex irritans) povis ludi rolon en lastatempaj elrampadoj kaj proponas hejmajn kaj komunumnivelaĵajn rimedojn por malpliigi riskon.
Indiĝenaj postuloj ĉe COP30 por protekto de tropikaj arbaroj
Ĉe COP30 en Belém indiĝenaj popoloj petis pli fortan protekton por tropikaj arbaroj, rekonon de teritoriaj rajtoj kaj rektan aliron al klimata financado. Iliaj postuloj sekvis raporton de GATC kaj Earth Insight pri eltiraĵaj minacoj.
Virina arbara enmergiĝo en Kameruno dum COP30
En Kameruno la organizo RADD aranĝis arbaran enmergiĝon por virinoj la 17an de novembro 2025 por ligi lokan sperton kun la tutmondaj klimataj debatoj ĉe COP30 en Belém (10–21 novembro 2025). La eventoj emfazis semojn, trejnadon kaj partoprenon de virinoj.
Senarbarigo en la Kongobaseno tuŝas indiĝenajn popolojn
En la Respubliko Kongo la Kongobaseno kaj ĝiaj komunumoj suferas perdojn pro ekstraktaj agadoj kaj investoj. Ĉinaj firmaoj parto‑partas en agrikulturo, minado kaj ligna industrio, kaj lokaj organizoj avertas pri mediaj kaj homaj riskoj.
