Nghiên cứu công bố trên PNAS Nexus do K.T. Ramesh dẫn đầu xem xét khả năng sống sót của vi sinh vật trong mảnh vụn do va chạm thiên thạch. Nhóm chọn Deinococcus radiodurans từ các vùng sa mạc cao ở Chile, một loài nổi tiếng nhờ vỏ dày và năng lực sửa chữa tế bào sau tổn thương do lạnh, khô và bức xạ.
Để mô phỏng điều kiện bị phóng khỏi Sao Hỏa, các nhà nghiên cứu kẹp vi khuẩn giữa hai tấm kim loại rồi bắn một viên đạn với vận tốc rất cao; các va chạm tạo ra áp lực trong khoảng 1–3 Gigapascal. Sau thí nghiệm, họ kiểm tra tế bào sống và phân tích vật liệu di truyền. Ở áp lực thấp hơn, tế bào không cho thấy tổn thương rõ rệt; ở áp lực cao hơn, một vài tế bào có màng bị rách và tổn thương nội bào; trong một thí nghiệm, khung thép hỏng trước khi vi khuẩn chết. Những kết quả này cho thấy sự sống có thể chịu được áp lực lớn hơn nhiều so với nhận định trước đây và ủng hộ khả năng lithopanspermia, vì các mảnh bật ra khi thiên thạch va vào Sao Hỏa có thể chịu áp lực gần 5 Gigapascal.
Phát hiện có tầm quan trọng với bảo vệ hành tinh và các sứ mệnh thu hồi vật liệu, vì các mảnh phóng từ Sao Hỏa có thể tới các thiên thể lân cận như Phobos với áp lực thấp hơn, nên chính sách có thể cần xem xét lại. Công trình nhận hỗ trợ từ chương trình Bảo vệ Hành tinh của NASA và do Johns Hopkins University báo cáo. Bước tiếp theo là kiểm tra va chạm lặp lại có tạo ra quần thể bền hơn hay không và liệu những sinh vật khác, bao gồm nấm, có thể sống sót trong điều kiện tương tự hay không.
Từ khó
- lithopanspermia — khả năng sinh vật di chuyển trong mảnh đá vũ trụ
- áp lực — lực tác động lên một đơn vị diện tích
- va chạm — sự đụng mạnh giữa hai vật
- mô phỏng — tạo điều kiện giả lập một tình huống
- sửa chữa — khôi phục phần bị hư hỏng
- màng — lớp mỏng bao quanh tế bào
- tổn thương nội bào — thiệt hại bên trong cấu trúc tế bào
- gigapascal — đơn vị đo áp lực rất lớn
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ những kết quả này sẽ ảnh hưởng thế nào đến quy định khi thu hồi mẫu từ hành tinh khác? Nêu lý do ngắn gọn.
- Tại sao nhóm nghiên cứu chọn Deinococcus radiodurans? Bạn có đề xuất loại sinh vật khác nên thử nghiệm không, và vì sao?
- Theo bạn, va chạm lặp lại có thể làm quần thể sinh vật bền hơn như thế nào? Hãy nêu một hoặc hai khả năng.
Bài viết liên quan
Mô hình mới làm thay đổi hiểu biết về Thiên Vương và Hải Vương
Các nhà khoa học từ University of Zurich phát triển mô phỏng mới cho lõi của Thiên Vương và Hải Vương. Kết quả cho thấy hai hành tinh này không nhất thiết chỉ là hành tinh 'băng' và giải thích được trường từ kỳ lạ của chúng.
