Các nhà nghiên cứu vừa mô tả một loài động vật có vú nhỏ mới, sống cùng thời với khủng long trên bờ Thái Bình Dương khoảng 75 triệu năm trước. Mẫu hóa thạch được thu hồi tại một địa điểm khai quật ở Baja California; vật mẫu ban đầu được phát hiện vào năm 2009 bởi trợ lý hiện trường Michael de Sosa VI và nghiên cứu do Đại học Washington dẫn đầu.
Nhóm nghiên cứu thu hồi răng, hộp sọ, hàm và các phần khác của bộ xương, bao gồm xương đùi (femur) và xương trụ (ulna). Họ đặt tên loài là Cimolodon desosai. Con vật có kích thước tương đương chuột đồng vàng và được cho là chạy nhảy trên mặt đất lẫn leo cây, ăn trái cây và côn trùng. Loài này thuộc chi Cimolodon trong nhóm multituberculates, nhóm xuất hiện từ Kỷ Jura và tồn tại hơn 100 triệu năm trước khi tuyệt chủng.
Các nhà khoa học dùng kỹ thuật tạo ảnh số và chụp cắt lớp vi tính vi mô (micro-CT) để tạo ảnh hóa thạch độ phân giải cao. Họ so sánh răng của C. desosai với răng của các loài liên quan trong chi để chứng minh đây là loài mới. Giáo sư Gregory Wilson Mantilla ghi nhận rằng xưa nay việc đặt tên thường dựa trên đặc điểm răng và lưu ý chi này phổ biến vào Cuối Kỷ Phấn trắng ở phía tây Bắc Mỹ; ông cho rằng C. desosai và các hậu duệ nhỏ, ăn tạp có lợi thế để sống sót sau sự kiện tuyệt chủng 66 triệu năm trước.
Nghiên cứu được công bố trên Journal of Vertebrate Paleontology, với đồng tác giả từ UW và Universidad Nacional Autónoma de México. Kinh phí hỗ trợ đến từ UC MEXUS-CONACYT, Dirección General de Asuntos del Personal Académico PAPIIT IN111209-2, Trường Nghệ thuật và Khoa học UW, khoa sinh học UW và American Philosophical Society. Phát hiện này góp phần làm rõ giải phẫu, sinh thái và lịch sử tiến hóa của các động vật có vú sơ khai và lấp đầy khoảng trống kiến thức về nhóm multituberculates và môi trường sống của chúng.
Từ khó
- hóa thạch — phần còn lại của sinh vật cổ được bảo tồn
- khai quật — mở và tìm kiếm di tích dưới đất
- thu hồi — lấy lại mẫu hoặc đồ vật tìm thấy
- micro-CT — kỹ thuật chụp ảnh cắt lớp độ phân giải cao
- tuyệt chủng — khi một loài hoàn toàn biến mất
- ăn tạp — ăn cả thực vật và động vật
- lợi thế — điểm mạnh giúp sinh vật sống sót
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Việc phát hiện loài động vật có vú mới như C. desosai góp phần thế nào vào hiểu biết về tiến hóa? Hãy nêu hai lý do.
- Kỹ thuật như micro-CT đã được dùng trong nghiên cứu. Bạn nghĩ kỹ thuật này thay đổi cách nghiên cứu hóa thạch ra sao?
- Tác giả nhắc tới 'nhỏ' và 'ăn tạp' như lợi thế sống sót. Hãy bàn ngắn về cách những đặc điểm này có thể giúp loài tồn tại sau biến cố môi trường.
Bài viết liên quan
Bàn chân 3.4 triệu năm liên quan đến Australopithecus deyiremeda
Các nhà khoa học báo cáo xương bàn chân tìm thấy ở Ethiopia vào năm 2009 thuộc về Australopithecus deyiremeda, sống cùng thời với Lucy. Kết quả công bố trên tạp chí Nature, công trình được tài trợ bởi hai quỹ nghiên cứu.
Chuột chù thu nhỏ não và cơ quan để sống qua mùa đông
Hai nghiên cứu mới giải thích hiện tượng Dehnel ở chuột chù Sorex araneus: chúng thu nhỏ não và các cơ quan vào mùa đông để tiết kiệm năng lượng, rồi phục hồi vào mùa xuân. Nghiên cứu kết hợp giải trình tự bộ gen và dữ liệu biểu hiện gen.
