Hạt Buddha Chitta và thay đổi ở nông thôn NepalCEFR B2
2 thg 11, 2025
Phỏng theo Sonia Awale, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Shreyashka Maharjan, Unsplash
Thị trường mới cho hạt Buddha Chitta đã tạo ra thay đổi nhanh ở nhiều vùng nông thôn Nepal. Hạt lấy từ cây Buddha Chitta (Ziziphus budhensis), bản địa vùng Temal, và thường được xâu thành tràng hạt, vật phẩm tôn giáo quan trọng trong Phật giáo Tây Tạng. Cây phân bố quanh thị trấn Kanpur ở huyện Kavre, cách Kathmandu 56 kilomet.
Thị trường bùng nổ sau khi Dalai Lama được cho là khen hạt Nepal có chất lượng cao. Nhu cầu tăng mạnh từ người mua ở Trung Quốc đã đẩy giá lên đáng kể; trước đây hạt chỉ bán NPR 2–5. Hạt được phân loại theo số mặt và kích thước, trong đó hạt một mặt và kích thước 7–8 mm là hiếm và có giá trị nhất. Theo thương lái địa phương, một chuỗi 108 hạt có thể đạt NPR 1.5 million (trên USD 10,630).
Nhu cầu đem lại cả của cải lẫn xung đột. Một số nông dân như Singha Bahadur Lama thu NPR 10 million từ một cây và dùng tiền đó cho nhà và con cái; ông nay làm cố vấn và giúp nhân rộng cây. Tuy nhiên thị trường rất biến động: Lama nói ông từng đầu tư gần NPR 10 million rồi mất 70 percent khi giá giảm. Cũng có các vụ hình sự, gồm nhóm 20 người bị cáo buộc đốn hạ một cây ở Rosi và một thương lái cố dùng vỏ nhựa 7 mm để thay đổi kích thước hạt, khiến cây bị chết.
Sinh trưởng và chế biến của cây phù hợp với nông trang nhỏ: cây sống ở đất sỏi và cát, cao 8–10 mét, cho quả từ năm thứ ba tới 90 năm. Quả hái bằng tay vào tháng Sáu và tháng Bảy, sau đó bỏ vỏ cứng, có thể dùng Dhiki hoặc luộc rồi rửa và phơi nắng. Giá cây giống khoảng NPR 500, đôi khi NPR 1,000 cho giống có nhiều mặt hơn. Nông dân thường bán cho thương lái địa phương, họ rồi bán cho thương nhân Trung Quốc; liên hệ trực tiếp hiếm do rào cản ngôn ngữ và tiếp cận. Nhiều hộ trồng xen Buddha Chitta với ngô, rau và họ đậu để bảo vệ đất và thu nhập, đồng thời lo ngại về giá không ổn định và ảnh hưởng môi trường của đồn điền lớn hơn.
Từ khó
- phân bố — xuất hiện hoặc tập trung ở một vùng
- bùng nổ — tăng nhanh và mạnh trong thời gian ngắn
- phân loại — chia thành nhóm theo đặc điểm hoặc kích thước
- biến động — thay đổi không ổn định theo thời gian
- sinh trưởng — quá trình lớn lên và phát triển của cây
- rào cản — vật hoặc điều làm cản trở liên hệ
- đồn điền — khu đất trồng một loại cây quy mô lớn
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bài nói thị trường mới mang lại cả lợi ích và xung đột. Bạn đề xuất biện pháp nào để giảm rủi ro cho nông dân và cộng đồng?
- Giá hạt biến động mạnh ảnh hưởng thế nào đến quyết định canh tác và nguồn thu nhập của các hộ trồng xen?
- Bài nêu lo ngại về ảnh hưởng môi trường của đồn điền lớn. Theo bạn, ưu và nhược điểm của trồng quy mô lớn so với nông trang nhỏ là gì?