Liệu pháp miễn dịch bằng tế bào CAR-T đã cho kết quả mạnh ở một số ung thư máu nhưng còn hạn chế với khối u rắn. Vấn đề gồm thâm nhập kém vào khối u, tác dụng phụ độc hại, mất protein mục tiêu dẫn đến kháng thuốc, và việc phải thiết kế lại tế bào cho từng bệnh nhân. CAR-T truyền thống còn dùng một miền liên kết cố định nên chỉ nhắm một protein duy nhất.
Nhóm tại Đại học Chicago phát triển GA1CAR, một hệ mô-đun tách phần định hướng khỏi bộ máy tấn công. Tế bào mang một điểm ghép (docking site) để nhận các đoạn Fab ngắn. Fab cung cấp thông tin định hướng và kết nối có thể đảo ngược; nếu không có Fab, tế bào GA1CAR-T bất hoạt và không tấn công.
Trong mô hình động vật của ung thư vú và buồng trứng, GA1CAR-T hoạt động tương đương hoặc tốt hơn tế bào chỉnh sửa truyền thống. Cả hai giảm sự phát triển khối u, nhưng GA1CAR-T cho thấy mức hoạt hóa lớn hơn và sản sinh nhiều cytokine viêm hơn khi đáp ứng cùng mục tiêu. Các tế bào mô-đun giữ chức năng lâu dài và có thể được kích hoạt lại sau vài tuần bằng liều Fab mới.
Từ khó
- khối u rắn — khối mô ung thư có cấu trúc rắn
- thâm nhập — xâm nhập vào bên trong một nơi
- tác dụng phụ — hiệu quả xấu xuất hiện khi điều trị
- kháng thuốc — trạng thái không còn nhạy với thuốc
- mô-đun — phần tách rời có thể thay thế hoặc kết hợp
- điểm ghép — vị trí trên tế bào để gắn phân tử khác
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc tách phần định hướng khỏi bộ máy tấn công (mô-đun) có lợi gì cho bệnh nhân? Hãy nêu một hoặc hai lợi ích.
- Việc có thể tắt hoặc bật lại tế bào bằng Fab giúp thay đổi điều trị như thế nào theo bạn?
- Những rủi ro hoặc giới hạn nào bạn cho là cần được nghiên cứu thêm trước khi dùng GA1CAR trên người?
