Dự án do Trung Quốc hỗ trợ ở Trung Á ^{CEFR B2}

Trung Quốc tài trợ và triển khai nhiều dự án ở Trung Á, bao gồm sản xuất ôtô điện, xử lý chất thải, năng lượng tái tạo và khai khoáng. Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) được Trung Quốc trình bày vào năm 2013, và các nhà phân tích mô tả Trung Á như một “bãi thử” cho các chiến lược kinh tế và an ninh của Bắc Kinh.

Vị trí địa lý đóng vai trò then chốt: Kazakhstan có chung biên giới dài với Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương của Trung Quốc và là con đường tiếp cận Kavkaz và châu Âu. Các chính phủ trong khu vực chấp nhận BRI một phần vì thay đổi cán cân khu vực sau khi Nga thành lập Liên minh Hải quan năm 2010, rồi thể chế hoá thành Liên minh Kinh tế Á-Âu năm 2015. Liên minh này làm cho thương mại với Nga thuận tiện hơn nhưng khiến thương mại với Trung Quốc phức tạp hơn, nên nhiều nước theo chính sách đối ngoại đa chiều để biến bất lợi thành lợi thế.

Vốn và năng lực xây dựng của Trung Quốc phù hợp với mục tiêu kết nối vận tải và thương mại toàn cầu. Hầu hết chính quyền trong khu vực tương đối ổn định và mang tính độc đoán, nên là đối tác dự đoán được cho các dự án dài hạn; Kyrgyzstan là một ngoại lệ đáng chú ý. Tình cảm chống Trung phổ biến ở công chúng nhưng đến nay ít ảnh hưởng lên quan hệ chính thức.

Quan tâm của Trung Quốc vào năng lượng tái tạo vừa có lý do trong nước, vừa có yếu tố ngoại giao. Trong nước, Trung Quốc muốn đa dạng hoá năng lượng vì than lớn nhưng có hạn, trong khi thuỷ điện hiện chiếm khoảng 15 phần trăm năng lượng của nước này. Ở bên ngoài, các dự án điện mặt trời và gió do Trung Quốc xây dựng còn là công cụ để chứng minh vai trò công nghệ và cam kết đối tác.

• Tiếp nhận năng lượng tái tạo thay đổi gần đây ở Uzbekistan và Kazakhstan.
• Uzbekistan phát triển thuỷ điện dọc sông Pskem tính đến năm 2025.
• Kyrgyzstan và Tajikistan có tiềm năng thuỷ điện lâu nay nhưng thiếu vốn và an ninh trước đây.

Về triển vọng, Pron dự đoán Trung Quốc sẽ tiếp tục thúc đẩy các dự án BRI ở Trung Á. Các chính phủ có thể hợp tác thực dụng đồng thời giữ khoảng cách độc lập. Cũng có trường hợp phản đối công khai khiến nhà chức trách địa phương phải huỷ bỏ một số thỏa thuận, hợp đồng cho thuê đất hoặc những phần của các thỏa thuận không được công bố rộng rãi.