Texas A&M Üniversitesi'ndeki ekip, enjekte edilebilen hemostatik pansumanlarla kanamayı belirgin biçimde azaltmayı hedefliyor. Proje biyomedikal mühendislik bölümünden Akhilesh Gaharwar'ın liderliğinde, Duncan Maitland ve Taylor Ware ile ortak yürütülüyor; finansman US Department of Defense ve National Science Foundation tarafından sağlandı. Çalışmanın sonuçları Advanced Science ve Advanced Functional Materials dergilerinde yayımlandı.
Ekip özellikle derin iç kanamaları hedefliyor; geleneksel basit bezler bu tür yaralara ulaşıp kanamayı durdurmakta yetersiz kalabiliyor. Normal koşullarda kan 6–7 dakikada pıhtılaşırken, geliştirilen pansumanlar bu süreyi 1–2 dakikaya indiriyor ve toplam kanamayla mücadelede neredeyse yüzde 70 azalma sağlanabildiği bildiriliyor. Amaç, özel alet gerektirmeyen, ağır yaralanmış kişinin kendisinin veya yakınındakinin hemen uygulayabileceği bir çözüm üretmek.
Çalışma doğal kil minerallerinin yara tedavisindeki uzun geçmişine dayanıyor; antik Çin, Mezopotamya, Mısır, Hindistan, Yunanistan ve Roma'da kullanılan silikat bazlı killer ilham verdi. Araştırmacılar enfeksiyon riskini azaltmak üzere pıhtılaşmayı teşvik eden sentetik nanosilikat parçacıkları geliştirdi ancak parçacıkların yara yerinde kalması önemli bir zorluktu. Gevşek tozlar veya macunlar yüksek kan akışında yıkanabiliyor, küçük parçacıkların damarlar yoluyla taşınması ise tehlikeli pıhtı ve emboliye yol açabiliyordu.
Bu riski azaltmak için iki taşıyıcı yöntem tasarlandı:
- Isıya duyarlı, uygulayıcı içinde stabil kalan ve vücut ısısına tepki verince genişleyen köpük. Enjekte edildiğinde yara boşluğunu doldurup damarları mühürleyerek parçacıkları tek bir parça halinde yerinde tutuyor.
- Nanosilikat ile kaplanmış mikro-şeritler. Isındıkça kıvrılıp birbirine dolanarak köpüksü bir yapı oluşturuyor; bu şeritler damarlar boyunca taşınmayı engelleyecek büyüklükte tasarlandı.
Biyomedikal mühendislik doktora öğrencisi Saptarshi Biswas pansuman örnekleri üzerinde çalıştı. Gaharwar, bu malzemeler ambulanslardaki ilk yardım çantalarına ve askerlerin sırt çantalarına ulaştığında birçok hayat kurtarabileceğini, hemorajik şok kurbanlarının yüzde 30–40'ını kurtarmanın büyük bir başarı olacağını söylüyor.
Zor kelimeler
- hemostatik — kanamayı durdurmaya yarayan tıbbi malzeme
- kanama — vücutta görülen kan kaybı durumukanamayı, kanamayla
- pıhtılaşmak — kanın pıhtı oluşturarak akışının durmasıpıhtılaşırken
- nanosilikat — çok küçük, sentetik silikat parçacığı
- emboli — kan damarını tıkayan tehlikeli pıhtıemboliye
- mühürlemek — sızıntı veya açığı kapatıp durdurmakmühürleyerek
- hemorajik şok — aşırı kan kaybı nedeniyle ortaya çıkan şok durumu
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Bu pansumanların ambulans ve asker çantalarında bulunması hangi acil durumlarda özellikle yardımcı olabilir? Nedenleriyle açıklayın.
- Küçük parçacıkların damarlar yoluyla taşınması neden tehlikelidir? Tasarlanan taşıyıcı yöntemler bu tehlikeyi nasıl azaltır?
- Antik uygarlıkların silikat bazlı killeri yara tedavisinde kullanması modern araştırmacılara nasıl ilham verebilir? Örneklerle tartışın.
İlgili makaleler
Bazı bebek maması yağları ve erken karaciğer yağlanması
Yeni bir hayvan çalışması, bebek mamalarında kullanılan belirli yağ türlerinin gelişen karaciğerde yağ birikimine katkıda bulunabileceğini gösteriyor. Araştırmada farklı yağ içeren iki mama karşılaştırıldı ve orta zincirli yağların daha hızlı yağ birikimine yol açtığı bulundu.
Nepal'de çimento üretimi, ihracat ve çevre sorunları
2015 depremi sonrası inşaat talebi Nepal’in çimento üretimini artırdı ve ülke 2019’dan sonra kendi ihtiyacını karşıladı. Çin yatırımları ve Temmuz 2022’den itibaren Hindistan’a ihracat ekonomiyi büyütürken çevresel ve sosyal sorunlar da arttı.
