Ustyurt Platosu ve Tasbaqa kaplumbağasıCEFR A2
31 Ağu 2025
Uyarlanmıştır: Vlast.kz, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: GWANGJIN GO, Unsplash
İngiliz yönetmen Saxon Bosworth, 2020'de Özbekistan'ın Karakalpak tarafında artemia tuz karidesini belgelediği sırada Ustyurt Platosu'yla ilk karşılaşmasını anlattı. Platonun uçları ve vadileri 21–23 milyon yıllık kaya katmanlarından oluşur; Bosworth bu oluşumlara yerel adlar olarak "chinks" ve "sors" dedi.
Bosworth, uzun tartışmalardan sonra Orta Asya kaplumbağasının öyküsünü anlatmaya karar verdi ve kısa belgesel TASBAQA'yı tamamladı. Film bir kaplumbağanın bir gününü izliyor; bu tek gün iki–üç aylık aktif dönemi temsil ediyor. Hayvanlar geç Martta ortaya çıkıyor, çiftleşiyor ve besleniyor; Mayısta uzun kış uykusuna dönüyorlar. Ustyurt'ün Tasbaqa'sı 10 aya kadar uyuyabiliyor.
Film Temmuz ayında Londra'da Royal Geographical Society'de gösterildi. Film müziğini iki dombra ustası çaldı ve müzik Spotify, Apple Music ve YouTube'da erişilebilir. Koruma grupları ve Tasbaqa Fund projeye pratik amaçlar koydu; film kaplumbağalara ses verdi ve daha fazla dikkat çekmeyi hedefliyor.
Zor kelimeler
- belgesel — Gerçek olayları anlatan film.belgeseldir
- yaşam — Canlıların hayat sürme durumu.yaşamını, onların hayatına, hayatına ışık tutar.
- tehdit — Bir şeyin zarar görebilme durumu.tehdit altındadır.
- kaplumbağa — Yavaş hareket eden bir hayvan.kaplumbağalarının, kaplumbağalara
- ekosistem — Canlılar ve çevreleri arasındaki ilişki.ekosistemi, Ustyurt'taki ekosistemi
- yönetmen — Film çeken kişinin unvanı.Yönetmen Saxon Bosworth
- hayat — Canlıların mevcut olma durumu.hayatına, onların hayatına
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Belgeselde anlatılanları nasıl değerlendiriyorsunuz?
- Kaplumbağaların korunması neden önemlidir?
- Bu belgesel sizin için ne ifade ediyor?
İlgili makaleler
Bilimi Herkese Ulaştıran Etkinlikler
Deneyler, konuşmalar ve uygulamalı etkinlikler bilimi çocuklar ve yetişkinler için daha ilgi çekici hâle getirir. Etkinlikler farklı yaşlara göre okullarda, kütüphanelerde veya müzelerde düzenlenir; başarı ziyaretçi sayısı ve geri bildirimle ölçülür.
Tropikal ormansızlaşma yerel sıcaklığı ve ölümleri artırıyor
2001–2020 dönemini inceleyen bir çalışma, tropikal orman kaybının yerel sıcaklıkları yükselttiğini ve yıllık yaklaşık 28,000 sıcağa bağlı ölüme yol açtığını gösteriyor. Etki Afrika, Güneydoğu Asya ve Latin Amerika'da yoğunlaşıyor.
One Health Clinic: Evcil Hayvan Bakımı İnsanları Sağlığa Yönlendiriyor
Araştırma, One Health Clinic Seattle’de evsiz gençlerin evcil hayvanlarına veterinerlik hizmeti sunulmasının, bu kişilerin kendileri için tıbbi bakım alma olasılığını artırdığını gösterdi. Çalışma 2019–2022 klinik kayıtlarını inceledi.
