Rusya interneti daha sıkı kontrol ediyor ^{CEFR B2}

Nisan 2026 başında Rusya hükümeti ülkedeki interneti kontrol etme çabalarını hızlandırdı. Yapılan uygulamalar arasında mobil internet kesintilerinin genişletilmesi, VPN trafiğine karşı agresif önlemler, mobil ve ev bağlantıları için "beyaz liste" testleri ve Telegram mesajlaşma servisinin engellenmesi vardı. Bu gelişmeler, 6–24 Mart tarihlerinde Moskova'da görülen büyük mobil internet kesintisini izledi; kesinti metro, bakkallar ve kamu tuvaletleri gibi dijital temelli hizmetlerin büyük bölümünü olumsuz etkiledi.

The Bell ve bağımsız kaynaklar, operatörlere Federal Güvenlik Servisi'nin Bilimsel ve Teknik Servisi'nin internetin nerelerde kapatılacağını gösteren bir harita verdiğini bildirdi. Bir hükümet yetkilisi kesintilerin "yukarıdan verildiğini" ifade etti. Gözlemciler bu politikaları, savaşta hedefleme süreçlerinde yapay zekânın artan rolüyle ilişkilendirdi; haberlerde 28 Şubat'tan beri İran'a yönelik on binin üzerinde saldırının Marvin AI projesiyle belirlendiği iddia edildi. Palantir'in Maven Smart Systems projesi makine öğrenimi kullandı ve 2025'ten bu yana Anthropic’in Claude gibi büyük dil modelleri fotoğrafları, uydu görüntülerini ve coğrafi verileri analiz etmek için kullanıldı.

Uzmanlar yapay zekânın hedeflemede hızlı kullanılmasını eleştiriyor. Siyaset teorisi profesörü Elke Schwarz, saldırı hızının pratikte insan denetiminin yokluğunu ima ettiğini ve modellerin yalnızca yüzde 25–50 güvenilir olabileceğini söyledi; Schwarz yasal düzenleyiciler ve uluslararası örgütlerin kurallar koyması gerektiğini vurguladı. Telegram'ın engellenmesi üzerine Pavel Durov ülkede günlük yaklaşık 65 milyon kullanıcısı olduğunu açıkladı ve Roskomnadzor hemen VPN trafiğini engellemeye başladı. Bazı raporlar Rusya'nın internet hizmetlerinin yarısının, banka uygulamaları ve devlet hizmetleri dahil, çalışmayı durdurduğunu gösterdi. Büyük şirketlere VPN kullanıcılarını tespit etme, aşma araçlarını bildirme ve Android ile iOS dışındaki cihazları kontrol etme talimatı verildi.

Analistler bunun pasif sansürden aktif uygulamaya geçişe işaret ettiğini ve uygulamaların veri toplama yükümlülüğü getirildiğini söylüyor. Aynı zamanda Rus liderler büyük dil modelleri geliştirmekten ve savunmada yapay zekâ uygulamaktan söz ediyor. Rusya, Mistral, Qwen, LLaMA ve YOLO gibi açık modelleri askeri programlarda kullanıyor. Araştırmalar NtechLab’in FindFace gibi yüz tanıma araçlarının yurtdışında protestolarla mücadelede kullanıldığını gösterdi. Sonuç olarak internetin giderek daha kontrollü ve Rusya merkezli hale gelmesi eğilimi gözleniyor.