Michigan Üniversitesi’nden ve birçok kuruluştan araştırmacılar, NASA’nın Chandra X-ray Gözlemevi tarafından 20 yılı aşkın sürede toplanan verilerde 1.600’den fazla galaksiyi inceledi. Örnek, Samanyolu’ndan on kat daha büyük galaksilerden Samanyolu kütlesinin sadece birkaç yüzde birine sahip cüce galaksilere kadar değişiyordu. Çalışma The Astrophysical Journal dergisinde yayımlandı.
Analiz, küçük cüce galaksilerin yalnızca yaklaşık %30’unda muhtemel süperkütleli kara delik bulunduğunu; oysa Samanyolu büyüklüğündeki büyük galaksilerin %90’ından fazlasında kara delikler tespit edildiğini gösterdi. Özellikle kütlesi 3 milyar Güneş’ten az olan galaksilerde belirgin X-ışını sinyalleri yoktu. Samanyolu’nun kütlesi bünyede yaklaşık 60 milyar Güneş olarak veriliyor.
Ekip, bulguları iki olası açıklamayla değerlendirdi: ya birçok küçük galaksinin merkezinde gerçekten kara delik yok, ya da bu kara delikler çok sönük olduğundan Chandra tarafından görülmüyor. Sonuçlar her iki etkinin de önemli olduğunu, fakat yalnızca sönüklüğün tüm eksikliği açıklamadığını gösterdi. Bu durum kara deliklerin nasıl oluştuğuna dair ipuçları veriyor ve gelecekteki gözlemlerle test edilecek.
Zor kelimeler
- araştırmacı — bilimsel bilgi üreten ve inceleyen kişiaraştırmacılar
- gözlemevi — gökyüzü olaylarını izleyen büyük araçChandra X-ray Gözlemevi
- veri — araştırmada kullanılan ölçüm ve bilgilerverilerde
- süperkütleli kara delik — çok büyük kütlesi olan ve güçlü çekim yaratan uzay cismi
- cüce galaksi — gökyüzünde çok küçük, az yıldız ve madde içeren sistemcüce galaksilere
- sönük — az ışık veya enerji yayan, zayıf
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Gelecekteki gözlemler, bu çalışmada bulunan eksikliği nasıl test edebilir? Kısa yazın.
- Küçük galaksilerde kara deliklerin az olması galaksi oluşumu hakkında size ne düşündürüyor?
- Eğer kara delikler çok sönükse, astronomlar bunu anlamak için ne tür yeni gözlemler yapabilir?
İlgili makaleler
Süper kütleli kara delik komşu galaksilerde yıldız oluşumunu yavaşlatıyor
Araştırmacılar, etkin bir süper kütleli kara delikten yayılan güçlü radyasyonun, milyonlarca ışık yılı uzaklıktaki komşu galaksilerdeki yakın zamandaki yıldız oluşumunu zayıflatabildiğini bildirdi. Bulgular JWST gözlemlerine dayanıyor.
Titan'ın iç yapısı yeniden değerlendirildi
Cassini verilerinin yeniden analizi, Titan'da tek bir derin okyanus yerine kayalık çekirdeğe yakın, tüneller ve eriyik su cepleri içeren kalın bir yarı-akışkan katmanın daha iyi açıklama sunduğunu gösteriyor. Bu sonuç yaşanabilirlik düşüncelerini değiştiriyor.
Hindistan aynı hafta aya iniş yaptıktan sonra güneşi gözlemlemek için uzay aracı fırlattı
Hindistan, Chandrayaan-3 ile ayın güney kutbuna iniş yaptıktan sonra Aditya-L1 adlı güneş gözlemcisini fırlattı. Bilim çevreleri teknik başarıyı övüyor fakat bu görevlerin ülkenin genel bilim bütçesiyle ilişkisi tartışma yarattı.