Onder leiding van Jiandie Lin van het University of Michigan Life Sciences Institute beschrijven onderzoekers in het Journal of Clinical Investigation een nieuw type hepatocyt dat alleen voorkomt in levers met metabolic dysfunction-associated steatohepatitis (MASH). MASH is een ernstige vorm van metabolic dysfunction-associated steatitis liver disease (MASLD), die 5% tot 10% van de volwassen bevolking in de VS treft en kan uitmonden in cirrose en leverkanker.
Het team analyseerde genexpressie van individuele hepatocyten in gezonde en zieke levermonsters. Naast de drie gebruikelijke ruimtelijke zones vonden zij een aparte cluster van cellen die sterke kenmerken van cellulaire senescentie vertoonden: deze cellen stopten met delen maar bleven aanwezig en droegen bij aan ontsteking.
De onderzoekers ontdekten ongebruikelijke activiteit van het gen Themis. Themis codeert normaal voor het eiwit THEMIS in T‑cellen en is niet actief in gezonde hepatocyten, maar stond in zowel muis- als menselijke MASH-lever bovenaan de lijst van geactiveerde genen. Functionele tests in muismodellen lieten zien dat hepatocyten-specifieke verwijdering van Themis leidde tot ernstiger leverbeschadiging, meer senescentie, sterkere ontsteking en toegenomen fibrose. Omgekeerd verminderde het verhogen van THEMIS-niveaus de senescentie en verbeterde het de bescherming tegen leverbeschadiging en MASH.
Hoofdauteur Xiaoxue Qiu en collega’s noemen Themis een sleutelregulator van hepatocyten-senescentie. Lin en medewerkers zien het werk als vertrekpunt om andere oorzaken van leverbeschadiging te identificeren en om te testen of het THEMIS‑pad een therapeutisch doelwit voor MASH kan zijn. Extra auteurs komen van de University of Michigan en de University of Pittsburgh School of Medicine. Het onderzoek kreeg steun van de National Institutes of Health, de American Heart Association en het UM Diabetes Research Center; alle muisprocedures waren goedgekeurd door de Institutional Animal Care and Use Committee van de University of Michigan en volgden de institutionele richtlijnen.
- Mogelijke therapeutische richting: THEMIS‑pad
- Belangrijk mechanisme: hepatocyten-senescentie
- Volgende stap: verdere tests en verificatie
Moeilijke woorden
- hepatocyt — cel in de lever die veel functies heefthepatocyten
- senescentie — toestand waarin cellen stoppen met delencellulaire senescentie
- genexpressie — productie of activiteit van genen in een cel
- fibrose — vorming van littekenweefsel in een orgaan
- regulator — stof of factor die een proces bestuurtsleutelregulator
- therapeutisch — bedoeld om ziekte te behandelen of te voorkomen
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Welke voordelen en risico's ziet u bij het richten op het THEMIS‑pad als mogelijke therapie voor MASH?
- Welke verdere tests of verificatie zouden volgens u het belangrijkst zijn na deze muismodellen?
- Hoe belangrijk vindt u de goedkeuring door een commissie voor dierproeven, en waarom?
Gerelateerde artikelen
Nieuw leven bij koraalriffen kan medicijnen opleveren
Een tweejarige expeditie (2016–2018) onderzocht koraalriffen in de Stille Oceaan en vond duizenden onbekende bacteriën die unieke moleculen maken. Deze stoffen kunnen mogelijk worden gebruikt in geneeskunde en industrie, maar riffen zijn kwetsbaar.
