Kritiek op Amerikaanse gezondheidsafspraken met Afrika ^{CEFR B2}

Een nieuwe golf van bilaterale gezondheidsafspraken tussen de Verenigde Staten en veertien Afrikaanse regeringen krijgt stevige kritiek op het continent. Volgens het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maken die overeenkomsten deel uit van de United States’ America First Global Health-aanpak en combineren zij Amerikaanse financiering met binnenlandse bijdragen. Partnerstaten moeten hun gezondheidsuitgaven verhogen, uitbraken snel melden en de ziektebewaking uitbreiden.

In Kenya, dat als eerste op 4 december vorig jaar een memorandum of understanding tekende, heeft het Hooggerechtshof een bevel uitgevaardigd dat delen van de overeenkomst over de overdracht en uitwisseling van gevoelige gezondheidsgegevens schorst. Die maatregel blijft van kracht tot een hoorzitting die gepland staat voor 16 februari. Juridische en volksgezondheidsexperts waarschuwen dat verplichte, snelle uitwisseling van gegevens vragen oproept over bestuur en waarborgen zodra informatie nationale systemen verlaat.

De overeenkomsten noemen specifieke steunbedragen voor individuele landen, zoals Uganda (US$2.3 billion), Kenya ($2.5 billion), Rwanda ($228 million), Nigeria ($5.1 billion) en andere landen met vermelde bedragen. Experts wijzen ook op het voorwaardelijke karakter van de financiering: het State Department koppelt steun aan het vermogen van landen om "key health metrics" te halen of te overtreffen. Peter Waiswa noemt het grootste deel van de financiering "prestatiegericht en sterk voorwaardelijk."

Verder is delen van pathogenen een omstreden punt. Onder sommige overeenkomsten moeten regeringen de Verenigde Staten snel informeren over uitbraken en monsters delen. Aggrey Aluso noemde dit "het meest omstreden deel van de overeenkomsten" en waarschuwde dat er, zodra monsters een land verlaten, weinig afdwingbare garanties zijn over later gebruik of voordeel voor het herkomstland. Critici pleiten voor wetgevende toetsing, afdwingbare waarborgen, democratisch toezicht en regionale benaderingen van bewaking om Afrikaanse instellingen te versterken in plaats van ze te herschikken.