Dubioza Kolektiv waarschuwt voor AI in 'Yebiga'CEFR B2
26 apr 2026
Gebaseerd op Global Voices Central & Eastern Europe, Global Voices • CC BY 3.0
Foto door Keagan Henman, Unsplash
De Bosnische band Dubioza Kolektiv legt met de nieuwe song Yebiga een satirische vinger op de kwetsbaarheid van democratisch denken in een tijd van toenemende afhankelijkheid van kunstmatige intelligentie en algoritmes. De titel, in de ondertitels vertaald als "Wat de hel", illustreert de mix van scherpe kritiek en zwarte humor die de groep gebruikt om te waarschuwen voor een technocratie waarin technologische elites macht kunnen verwerven ten koste van democratische instituties.
De videoclip, door Vedran Mujagić geregisseerd, is in het Bosnisch met Engelse en Spaanse ondertitels. De openingsbeelden tonen een digitale broederschap waarin Elon Musk, Peter Thiel en Jeff Bezos als symbolen van die opkomende macht fungeren. Het refrein gebruikt eenvoudige, repetitieve formuleringen — onder meer "AI, het kan ons niets schelen, gooi de boeken maar weg" en "AI is nu de baas; er is geen weg terug... wat de hel!" — waarmee de band bewust de mentaliteit weerspiegelt die ze bekritiseert.
De clip bevat speelse maar verontrustende beelden, het komische personage Đipalo Junuz (gespeeld door Zenit Đozić) en het fictieve apparaat HEPEK, een stuk hout met elektronische schakelingen dat voor het eerst verscheen in Top Lista Nadrealista (TLN), geproduceerd door TV Sarajevo tussen 1984 en 1991, en onderdeel werd van de New Primitivism-subcultuur. In de nieuwe video is een geüpgradede HEPEK te zien die gebruikt wordt om AI-dilemma's op te lossen; de song eindigt met het kenmerkende HEPEK-geluid.
Met Yebiga vestigt Dubioza Kolektiv de aandacht op de risico's van het uitbesteden van kritisch denken aan ondoorzichtige technologische systemen en vraagt zich nadrukkelijk af wat er gebeurt als mensen stoppen met zelf nadenken. De YouTube-versie bereikte meer dan anderhalf miljoen weergaven in een maand, waarmee de boodschap veel aandacht kreeg.
Moeilijke woorden
- kwetsbaarheid — Mogelijkheid om gemakkelijk schade te lijden
- afhankelijkheid — Situatie waarin men van iets anders afhankelijk is
- kunstmatige intelligentie — Computersystemen die taken uitvoeren met leren
- algoritme — Reeks stappen om een computerprobleem op te lossenalgoritmes
- technocratie — Bestuur door technische experts en hun macht
- institutie — Gestructureerde organisatie of publiek lichaam met regelsinstituties
- uitbesteden — Werk of taken aan anderen laten uitvoeren
- ondoorzichtig — Niet duidelijk, moeilijk te begrijpen of te controlerenondoorzichtige
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Welke risico's zie je in het uitbesteden van kritisch denken aan ondoorzichtige technologische systemen? Geef voorbeelden.
- Hoe kan satire, zoals in deze song en videoclip, bijdragen aan politiek bewustzijn en kritiek?
- Denk je dat humor effectiever is dan directe kritiek om mensen te waarschuwen voor de macht van technologische elites? Waarom?
Gerelateerde artikelen
Victoria neemt eerste formele verdrag met First Peoples aan
Het parlement van Victoria nam een wet aan voor Australië’s eerste formele verdrag met Inheemse First Peoples, na tien jaar overleg. De wet stelt drie organen en een infrastructuurfonds in en leidde tot zowel steun als felle tegenstand.
TikTok en clanidentiteit in Somalië
TikTok beïnvloedt clanidentiteit in Somalië: jongeren en vrouwen tonen clanloyaliteit, clangevechten in livestreams leiden tot donaties en soms financiering van conflicten zoals in Laasanood. Experts adviseren moderatie en digitale geletterdheid.
ETH Zurich ontwikkelt nano‑OLEDs van ongeveer 100 nanometer
Een team van ETH Zurich maakte extreem kleine OLED‑pixels, tot ongeveer 100 nanometer. Ze toonden een logo van 2.800 nano‑pixels en noemen toepassingen zoals brillenschermen, microscopen en sensoren; het werk staat in Nature Photonics.