Ĉinia influo en Kirgizio: investoj, protestoj kaj mediozorgojCEFR B1
20 Nov 2025
Adaptita el Nurbek Bekmurzaev, Global Voices • CC BY 3.0
Foto de Annie Spratt, Unsplash
En lastaj jaroj Ĉinio iĝis la ĉefa kreditoro, investanto kaj komerca partnero de Kirgizio. Rilatoj komenciĝis al ampleksa strategia partnereco en 2023, kaj projektoj tuŝas plurajn sektorojn: minadon, agrikulturo, energion, transporton kaj aliajn.
La kontraŭreago manifestiĝas per protestoj, perfortaj konfrontiĝoj kaj invadoj de firmaoj. La plej intensa ondo de perforto atingis sian kulminon en oktobro 2020, kiam disputataj elektoj kreiĝis povan vakuon; ĉinaj entreprenoj estis atakitaj, plantoj bruligitaj, kaj laboristoj suferis elĉerpiĝon kaj ŝantaĝon. Poste en 2020 la registaro nuligis $280 milionojn da planita terminalo post lokaj protestoj.
Multaj kritikoj temas pri poluado kaj sano: ekzistas monpunoj por eligoj ĉe la Junda rafinejo en Kara-Balta kaj raportoj pri bestmortoj proksime de la Solton-Sary minejo de Zhong Ji. Timo pri perdita kontrolo de tero, onidiroj pri multaj ĉinaj laboristoj kaj la fakto, ke Ĉinio posedas pli ol unu trionon de la eksterlanda ŝuldo, pligrandigas maltrankvilon.
Malfacilaj vortoj
- rilatoj — konektoj inter homoj aŭ landoj
- investanto — persono aŭ organizaĵo kiu metas monon en ion
- poluado — malbonigo de la medio
- maltrankvilo — sentado de malfeliĉo aŭ zorgo
- edukado — procezo de lernado kaj instruado
- laborpostenoj — lokoj por labori
Konsilo: ŝovu la musmontrilon, fokusu aŭ tuŝu la reliefigitajn vortojn en la artikolo por vidi rapidajn difinojn dum legado aŭ aŭskultado.
Diskutaj demandoj
- Kiel pensas vi pri la rilatoj inter Ĉinio kaj Kirgizio?
- Kial estas maltrankvilo pri Ĉinaj kompanioj?
- Kiel Ĉinio povus pli bone helpi Kirgizion?
- Kia efiko havas la naciismaj grupoj al la rilatoj?
- Kion vi opinas pri la futuru de Ĉinio en Kirgizio?
Rilataj artikoloj
Vietnam Rise subtenas aktivistojn en malmola medio
Vietnam Rise, fondita de tri membroj de la vjetnama diasporo, altigas konscion kaj subtenas lokajn aktivistojn en Vjetnamio. La organizo lernigas, donas subvenciojn, laboras regionale kaj alfrontas ŝtatan premon kaj malfacilaĵojn kun informigo en la angla.
118 kazoj pro mediaj malobservoj en la Dominika Respubliko ĝis septembro 2025
Ĝis septembro 2025, 118 kazoj pri malobservoj de Leĝo 64-00 alvenis al justeco. SENPA kaj aliaj instancoj registris grandajn konfiskaĵojn, multajn operaciojn kaj uzas Green Line por civitanoj raporti mediajn krimojn.
Trump anoncis doganojn por malproksimaj aŭstraliaj insuloj
Donald Trump anoncis novajn usonajn doganojn kiuj inkluzivas malproksimajn aŭstraliajn teritoriojn. Iuj el tiuj lokoj estas senloĝataj aŭ malmulte ligitaj al Usona komerco, kaj komentistoj supozas eblajn erarojn en komercaj datumoj.
Jamaikaj altaj elektraĵfakturoj kaj renovigeblaj opcioj
Post uragano Beryl multaj homoj en Jamaiko raportis grandan kreskon de la elektraĵoj. La energiministro petis revizion; OUR rekomendis 40% malpli por aŭgustaj fakturoj por julio-taksaj klientoj, kaj diskutas renovigeblajn solvojn.