Indiĝenaj teroj en Indonezio sub premoCEFR A2
26 Jan 2026
Adaptita el Arpan Rachman, Global Voices • CC BY 3.0
Foto de Vagamood Sundaze, Unsplash
Ĉe la 2025 COP30 en Belém oni parolis pri la rolo de indiĝenaj popoloj kiel gardantoj de arbaroj. En Indonezio, tamen, multaj komunumaroj alfrontas premojn de ŝtate subtenataj klimataj kaj evoluoprojektoj, kiuj minacas iliajn terojn kaj rajtojn.
Indonezio laŭtakse havas 50 ĝis 70 milionojn da indiĝenaj homoj en pli ol 2,000 grupoj, kaj 2,161 komunumo estas rekonitaj. Plej multaj loĝas sur Borneo, poste Sulaveso kaj Sumatro. Inter la grandaj projektoj estas geotermaj centraloj, bioenergio, digoj kaj rezervujoj.
La registaro promesis rekoni 1.4 milionojn da hektaroj da kutimaj arbaroj kaj ricevis mapojn por 33.6 milionojn da hektaroj da kutimaj teritorioj. AMAN diris, ke tio estas unua paŝo, sed avertis pri bezono de vera indiĝena partopreno kaj solvoj por teraj konfliktaj kazoj.
Malfacilaj vortoj
- indiĝena — Homo aŭ popolo kun tradicia kulturo en sia teroindiĝenaj
- gardanto — Persono aŭ grupo, kiu protektas naturon aŭ arbarongardantoj
- komunumo — Grupo da homoj vivantaj en sama loko
- minaci — Esti danĝero por io aŭ por iuminacas
- kutima — Uzata de longa tempo, tradicia por grupokutimaj
- hektaro — Unuo por mezuri teron, dek mil kvadratajn metrojnhektaroj
- partopreno — Ago de esti ĉe kaj kontribui en decidoj
Konsilo: ŝovu la musmontrilon, fokusu aŭ tuŝu la reliefigitajn vortojn en la artikolo por vidi rapidajn difinojn dum legado aŭ aŭskultado.
Diskutaj demandoj
- Kial AMAN diris, ke la mapoj estas nur unua paŝo?
- Kion vi pensas, ke necesas por protekti kutimajn terojn?
- Kiun el la listitaj projektoj (ekz. geotermaj, bioenergio, digoj) vi opinias plej riskega por teroj, kaj kial?
Rilataj artikoloj
Varmiĝo malpliigas nitrogenajn emisiojn en kelkaj arbaraj grundoj
Kampstudo publikigita en Proceedings of the National Academy of Sciences trovis, ke varmiĝo je 2°C malpliigis nitrogenajn gasajn emisiojn en pli sekaj arbaraj grundoj, sed en pli malsekaj lokoj emisioj pliiĝis. Humideco ŝajnas esti ŝlosilo.
Senarbarigo en la Kongobaseno tuŝas indiĝenajn popolojn
En la Respubliko Kongo la Kongobaseno kaj ĝiaj komunumoj suferas perdojn pro ekstraktaj agadoj kaj investoj. Ĉinaj firmaoj parto‑partas en agrikulturo, minado kaj ligna industrio, kaj lokaj organizoj avertas pri mediaj kaj homaj riskoj.
Virina arbara enmergiĝo en Kameruno dum COP30
En Kameruno la organizo RADD aranĝis arbaran enmergiĝon por virinoj la 17an de novembro 2025 por ligi lokan sperton kun la tutmondaj klimataj debatoj ĉe COP30 en Belém (10–21 novembro 2025). La eventoj emfazis semojn, trejnadon kaj partoprenon de virinoj.
