Yeni bir çalışma, kısa süreli izlenimlerin uzun süreli belleğe dönüştürülmesinde tek bir açma-kapama mekanizması yerine birden çok moleküler zamanlayıcının rol oynadığını ortaya koydu. Bulgular Nature dergisinde yayımlandı ve bellek oluşumu hakkındaki geleneksel görüşlere meydan okuyor.
Rockefeller University'de yürütülen araştırmada ekip, bellek kalıcılığını düzenleyen süreçlerin tek bir bölgeyle sınırlı olmadığını, farklı beyin bölgeleri arasında yayıldığını buldu. Araştırma sırasında beklenmedik bir düğüm noktası olarak talamus tespit edildi; talamusun, anıları kısa süreli depolamadan uzun süreliye taşımada merkezi bir rol oynadığı anlaşıldı.
Çalışma ayrıca, talamusun tek tek anıları kademeli şekilde stabilize eden gen programlarına bağlandığını gösteriyor. Zaman ve mekân içinde ilerleyen bu moleküler olay dizisi, her adımda bir anının daha kalıcı hâle gelmesine katkıda bulunuyor. Yazarlar, bu bulguların Alzheimer ve benzeri hastalıklara yönelik yeni stratejilere kapı aralayabileceğini, ancak kesin klinik çıkarımların henüz mümkün olmadığını belirtiyor.
Zor kelimeler
- mekanizma — bir işin nasıl işlediğini sağlayan düzenaçma-kapama mekanizması
- moleküler — moleküllerle ilgili, küçük kimyasal parçalarla bağlantılı
- zamanlayıcı — belirli bir zamanda olay başlatan veya ölçen sistemzamanlayıcının
- talamus — beyinde bilgi iletimi ve duyularla ilgili yapıtalamusun
- gen programı — hücrede hangi genlerin ne zaman aktif olduğunu gösteren düzengen programlarına
- stabilize etmek — bir şeyi daha sabit, değişmez hale getirmekstabilize eden
- kalıcı — uzun süre boyunca devam eden veya süren
- düğüm noktası — farklı yolların veya süreçlerin birleştiği önemli yer
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Yazarlar bulguların Alzheimer için yeni stratejilere kapı aralayabileceğini söylüyor. Sizce bunun hemen klinik olarak uygulanamamasının nedenleri neler olabilir?
- Talamusun anıları kısa süreli depolamadan uzun süreliye taşımada merkezi rolü olduğu söyleniyor. Bu bilgiyi günlük yaşamda hafızayı güçlendirmek için nasıl kullanabilirsiniz?
- Çalışma tek bir mekanizma yerine birden çok zamanlayıcı olduğunu gösteriyor. Bu fikri basit bir örnekle nasıl açıklarsınız?
İlgili makaleler
Ağaç farelerinin çıngıraklı yılan zehrine karşı genetik direnci
Araştırma, ağaç farelerinin çıngıraklı yılan zehrine karşı genetik değişikliklerle direnç geliştirmiş olabileceğini gösteriyor. Çalışma SERPINA3 genindeki kopya artışını ve bu genin ürettiği proteinlerin zehri nasıl etkisizleştirdiğini inceliyor; deneyler Michigan Üniversitesi laboratuvarında yapıldı.
WTC müdahale görevlilerinde TSSB ve beyin değişimleri
Yeni görüntüleme çalışması, 2001 WTC saldırılarından sonra birçok müdahale görevlisinin neden uzun süre TSSB belirtileri gösterdiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Araştırma MRI tabanlı gri-beyaz kontrast (GWC) yöntemini ve 99 görevliyi inceledi.
