Pakistan'da mahkemeler ve iklim hukukuCEFR A2
11 Oca 2026
Uyarlanmıştır: Mariam Waqar Khattak, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: Salsabeel Ehsan, Unsplash
Pakistan mahkemeleri sağlıklı bir çevre hakkını anayasada daha fazla yorumladı. Shehla Zia ve Asghar Leghari gibi emsal kararlar bu sürece katkı yaptı. Parlamento 26. Anayasa Değişikliği ile 9A maddesini ekleyerek çevre korumasını hukuken güçlendirdi. Mayıs 2025'te Peshawar Yüksek Mahkemesi Abbottabad heyeti, dağ ekosistemlerini korumadaki eksiklikler nedeniyle hükümeti ve Çevre Koruma Ajansı'nı eleştirdi.
Buna rağmen engeller var. Ekim 2025 raporu, iklim davalarının yapısal, usulî ve mali zorluklarla karşılaştığını söylüyor. Pakistan'da sivil toplum, kamu yararı davacılığı ve uzman hukuk desteği hâlâ zayıf durumdadır.
Bireysel davalarda da sorun görülüyor. "Muhammad" adlı davacı on yıldır yasa dışı ormansızlığa karşı dava izliyor ve sınırlı STK fonlarına güvenmek zorunda kalıyor.
Zor kelimeler
- emsal karar — Benzer davalarda örnek alınan mahkeme kararıemsal kararlar
- anayasa değişikliği — Anayasada yapılan resmi, kalıcı değişiklik
- ekosistem — Canlılar ve çevrelerinin birlikte olduğu sistemekosistemlerini
- usulî — Hukukta yöntemlere ve işlemlere ilişkin
- sivil toplum — Devlet dışındaki gönüllü kuruluşlar ve gruplar
- yasa dışı ormansızlık — İzin olmadan ağaçların yok edilmesi olayıyasa dışı ormansızlığa
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Sizce sivil toplumun zayıf olması çevre davalarını nasıl etkiler?
- Muhammad adlı davacının STK fonlarına güvenmesi ne anlama geliyor olabilir?
- Mahkemelerin sağlıklı çevre hakkını yorumlaması neden önemli olabilir?
İlgili makaleler
Filipinli Çiftçiler Agroekoloji ve Toprak Reformu İçin Etkinlik Düzenledi
COP30 öncesinde Filipinli çiftçiler ve savunucular panayırlar, atölyeler, yemek pişirme oturumları, dilekçeler ve toplantılar düzenledi. MASIPAG ağı liderliğinde GDO yönetmeliğine itirazlar sunuldu ve Negros'tan geniş imzalı mektuplar teslim edildi.
Yenilenebilirler kömürü geçti; Nepal güneş potansiyelini kullanamıyor
EMBER Ekim 2025 raporu yenilenebilirlerin küresel elektrik üretiminde kömürü geçtiğini ve artışta güneşin payının yüzde 83 olduğunu gösteriyor. Nepal'in teknik güneş potansiyeli 432 gigawatt, fakat güneş şu anda sadece yüzde 5 paya sahip.
Afrika'nın mavi ekonomisi ve Hint Okyanusu fırsatları
Afrika'nın deniz ve göl kaynakları büyük ancak henüz tam kullanılmıyor. Mauritiuslu gazeteci David Casimir'in belgeseli Hint Okyanusu adalarında mavi ekonomi fırsatlarını, kıyı topluluklarını ve karşılaşılan çevre sorunlarını gösteriyor.
