Bilim insanları, memelilerde yaşlanmanın hücre düzeyinde ve moleküler düzeyde nasıl yeniden şekillendiğine dair şimdiye kadarki en kapsamlı atlası hazırladı. Çalışma Science dergisinde yayımlandı ve Rockefeller University tarafından yürütüldü. Ekip neredeyse yedi milyon bireysel hücreyi 21 farklı organdan profilledi; örnekler 32 fareden ve üç yaş grubundan (genç erişkin, orta yaş, yaşlı) elde edildi.
Junyue Cao'nun yönettiği ekip, lisansüstü öğrenci Ziyu Lu'nun önemli katkılarıyla tek hücreli ATAC-seq yöntemini ölçeklendirip optimize etti; bu yöntem her hücrede DNA'nın hangi bölgelerinin açık olduğunu gösteriyor ve hücrenin durum ile işlevine dair bilgi veriyor. Araştırmacılar 1.800'den fazla hücre alt türü tanımladı ve hücre türlerinin yaklaşık dörtte birinde belirgin popülasyon değişimleri saptadı. Bazı kas ve böbrek hücreleri keskin düşüş gösterirken, bağışıklık hücreleri genişledi. Cao, "Sistem düşündüğümüzden çok daha dinamik" diyor ve birçok değişimin beş aylık dönemde başladığını vurguluyor; bu, yaşlanmanın yalnızca geç yaşa özgü olaylar olmadığını, gelişim sürecinin bir devamı olabileceğini düşündürüyor.
Çalışma organlar arasında senkronize değişimler ve güçlü cinsiyet farklılıkları olduğunu gösterdi: yaşla ilişkili değişimlerin önemli bir kısmı erkekler ve kadınlar arasında farklıydı; kadınlarda daha geniş bağışıklık aktivasyonu görüldü. Araştırmacılar 1,3 milyon genomik bölgeyi inceledi ve erişilebilirlikte yaşla ilişkili kaymalar gösteren yaklaşık 300.000 bölge buldu; bunlardan yaklaşık 1.000'i birçok hücre tipinde ortaktı ve bağışıklık fonksiyonu, iltihaplanma veya kök hücre bakımıyla ilişkiliydi. Önceki çalışmalar sitokinlerin aynı değişimlerin birçoğunu tetikleyebildiğini buldu; Cao, sitokinleri düzenleyen ilaçların koordineli yaşlanmayı yavaşlatabileceği hipotezini öne sürüyor. Tam atlas epiage.net adresinde erişilebilir.
Zor kelimeler
- atlas — belli bir konunun detaylı haritası veya derlemesiatlası
- moleküler — moleküllerle ilgili veya onların düzeyiyle ilgili
- yöntem — bilimde belirli bir işi yapma biçimi veya prosedüryöntemini
- erişilebilirlik — bir bölgenin DNA'ya açık olma durumuerişilebilirlikte
- popülasyon — belli bir grup içindeki hücre sayısı veya dağılımı
- senkronize — aynı zamanda ve uyumlu olarak meydana gelen
- sitokin — bağışıklık hücreleri arasında iletişim sağlayan proteinsitokinlerin
- hipotez — henüz kesin kanıtı olmayan öneri veya varsayımhipotezini
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Bu atlasın yaşlanma araştırmalarına sağlayabileceği en önemli katkılar neler olabilir? Kısa örneklerle açıklayın.
- Cao'nun sitokinleri düzenleyen ilaçların koordineli yaşlanmayı yavaşlatabileceği hipotezi hakkında ne düşünüyorsunuz? Hangi ek kanıtlar gerekir?