TASBAQA: de Tasbaqa van het Ustyurt-plateauCEFR B1
31 aug 2025
Gebaseerd op Vlast.kz, Global Voices • CC BY 3.0
Foto door GWANGJIN GO, Unsplash
Het Ustyurt-plateau strekt zich uit over Turkmenistan, Uzbekistan en westelijk Kazachstan en is de natuurlijke woonplaats van de Centraal-Aziatische landschildpad, de Tasbaqa. Menselijke activiteit vormt de belangrijkste bedreiging: schildpadden worden verhandeld, soms onbedoeld gedood en kunnen vast komen te zitten in geulen voor vee.
De Britse regisseur Saxon Bosworth maakte de korte documentaire TASBAQA. Hij kwam in 2020 op het plateau aan de Karakalpak-kant van Uzbekistan terwijl hij de artemia-zoutgarnaal documenteerde. Hij was onder de indruk van de 21–23 miljoen jaar oude gesteentelagen en van lokale vormen die hij 'chinks' en 'sors' noemde. Na gesprekken met lokale onderzoekers besloot hij het verhaal van de wilde schildpad te vertellen.
De film volgt een dag die symbool staat voor de twee- tot drie maanden dat de dieren actief zijn. Schildpadden komen eind maart tevoorschijn om te paren en te eten; in mei keren ze terug naar een lange winterslaap van soms tot 10 maanden. TASBAQA werd in juli vertoond in Londen en bevat een traditionele Kazachse soundtrack, opgenomen door twee dombra-meesters.
Natuurorganisaties en de maker verbinden praktische doelen aan het project. Yuliya Zaugg van het Tasbaqa Fund zegt dat de film de schildpadden een stem geeft, en Bosworth hoopt dat de film meer bewustzijn en steun zal brengen.
Moeilijke woorden
- documentaire — Een film die echte verhalen vertelt.
- schildpad — Een dier met een harde, beschermende schaal.schildpadden
- biodiversiteit — Verscheidenheid aan levende dingen in de natuur.
- ecosysteem — Een gemeenschap van levende wezens en hun omgeving.
- bescherming — Het veilighouden van iets of iemand.
Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.
Discussievragen
- Waarom is biodiversiteit belangrijk volgens jou?
- Hoe kunnen we schildpadden beter beschermen?
- Wat vind je van documentaires over dieren?
Gerelateerde artikelen
Aardappelen krijgen grotere rol in de DRC
Samenwerking tussen regering, NGO’s, onderzoekers en boeren maakt dat aardappelteelt in delen van Noord-Kivu belangrijker wordt. Verbeterde zaden, training en beleid helpen hogere opbrengst ondanks ziekten, slechte wegen en bodemuitputting.
Ontbossing vergroot lokale hitte en sterfte
Onderzoek in Nature Climate Change toont dat bosverlies in 2001–2020 lokale temperaturen verhoogde. Ongeveer 345 miljoen mensen werden blootgesteld en dat leidde naar schatting tot 28.000 hittegerelateerde doden per jaar, vooral in tropische regio's.
Plasticverbranding als brandstof in arme stadswijken
Een studie in Nature Communications toont dat mensen in lage- en middeninkomenssteden plastic verbranden als huisbrandstof. Onderzoekers vonden dit in steden in Afrika, Azië en Latijns-Amerika en noemden gezondheids‑ en beleidsproblemen.