Phân tích của Global Burden of Crop Loss (GBCL) cho thấy tổn thất cây trồng do sốc khí hậu, sâu bệnh và dịch bệnh đang làm gia tăng bất an lương thực khắp châu Phi. Báo cáo nhấn mạnh mưa thất thường, ngập lụt và các mối đe dọa sinh học là những yếu tố chính giảm năng suất, ảnh hưởng đến thu nhập nông dân và nguồn cung quốc gia cũng như thị trường toàn cầu.
Ví dụ ở Kimilili, Tây Kenya, nông dân tự cung Salome Kibunde canh tác năm hécta cho biết năm 2025 mưa vào tháng 3 nhưng biến mất gần hai tuần vào tháng 4, làm gián đoạn nảy mầm. Mùa mưa ngắn và không ổn định, rồi mưa quá mức khi thu hoạch khiến ngô bị thối; tổn thất trên diện tích của bà tăng lên so với năm trước. Ở Nigeria, thư ký Hiệp hội Tất cả Nông dân nêu ngập lụt tăng rõ trong ba mươi năm qua và trở thành thách thức lớn gần đây.
Sâu bệnh cũng gây thiệt hại lớn: nghiên cứu dẫn ra thiệt hại hàng năm do tuyến trùng kén khoai tây và vi khuẩn Pectobacteriaceae là các con số đáng kể so với giá trị ngành khoai tây trong tiểu vùng. GBCL đang mô hình hóa để bản đồ hóa nơi xảy ra tổn thất và nguyên nhân, nhằm hướng dẫn đầu tư, bảo hiểm và phản ứng sớm.
- Các biện pháp đề xuất: tưới nhỏ giọt và lưu trữ nước.
- Cấp tín dụng cho giống chịu hạn.
- Cải thiện dữ liệu mùa vụ để ổn định năng suất.
Từ khó
- tổn thất — mất đi phần sản lượng hoặc giá trị nông sản
- sốc khí hậu — thay đổi thời tiết bất thường gây tổn hại
- mối đe dọa sinh học — mối nguy do sinh vật gây hại cây trồngcác mối đe dọa sinh học
- năng suất — số lượng sản phẩm thu được trên một diện tích
- tuyến trùng — những loài giun nhỏ gây hại cho rễ cây
- mô hình hóa — xây dựng mô phỏng để phân tích và dự báo
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bạn, giải pháp nào trong ba đề xuất (tưới nhỏ giọt, cấp tín dụng giống chịu hạn, cải thiện dữ liệu mùa vụ) dễ thực hiện nhất và vì sao?
- Việc mô hình hóa và bản đồ hóa tổn thất có thể giúp nông dân và chính phủ ra quyết định như thế nào? Hãy nêu ví dụ cụ thể từ bài.
- Những hệ quả dài hạn có thể xảy ra nếu ngập lụt và sâu bệnh tiếp tục tăng ở nhiều vùng nông nghiệp?
