Một nhóm tại University of Texas at Austin công bố nghiên cứu cho thấy tóc người có thể lưu giữ chuỗi thời gian tiếp xúc với hóa chất trong khoảng ngày, tuần và tháng. Vì tóc mọc chậm, chiều dài sợi tóc tương ứng với các mốc lịch sử hóa chất, nên việc quét sợi tóc nguyên vẹn cho phép phục hồi dòng thời gian mà mẫu máu hay nước tiểu không thể cung cấp.
Công việc khởi đầu khi Anna Neville, lúc đó là sinh viên, thử kiểm tra một lọn tóc của mình trong phòng thí nghiệm do Pawel Misztal hướng dẫn. Họ phát hiện một đỉnh phthalate trùng với lần cô đến nhà cha mẹ khi sửa nhà. Nhóm kết hợp phương pháp phóng thích bằng nhiệt, vốn giải phóng hợp chất gắn trên tóc khi đun nóng, với máy quang phổ khối phản ứng truyền proton thời gian bay (gọi tắt là PTR‑ToF‑MS) — trong phòng thí nghiệm thiết bị này được gọi là "sniffer" và cho phép nhận diện hợp chất theo thời gian thực.
Khác với phân tích tóc truyền thống cần nghiền và chiết xuất, phương pháp mới quét sợi nguyên vẹn, phát hiện nhanh hơn và với ít chuẩn bị mẫu hơn. Khi phân tích các bó tóc hiến tặng, các nhà nghiên cứu tìm thấy hơn 1.000 hợp chất, gồm phthalate và cặn khói thuốc. Neville hiện là nghiên cứu sinh năm thứ tư và Misztal là phó giáo sư tại khoa kỹ thuật dân dụng, kiến trúc và môi trường của UT; kinh phí thí điểm đến từ chương trình Whole Communities–Whole Health của trường.
Nghiên cứu nhấn mạnh rằng phần lớn tiếp xúc xảy ra trong nhà: người Mỹ dành khoảng 90% thời gian ở trong nhà và nguồn trong nhà như nấu ăn, sản phẩm làm sạch và phát thải từ cơ thể có thể chiếm ưu thế. Các nhà nghiên cứu đề xuất giải pháp thực tiễn và kỹ thuật để cải thiện chất lượng không khí trong nhà thay vì gây hoang mang. Phương pháp này mở ra cách mới để nghiên cứu mối liên hệ giữa môi trường hàng ngày và tiếp xúc hóa chất lâu dài.
Từ khó
- chuỗi thời gian — dãy các sự kiện sắp xếp theo thời gian
- nguyên vẹn — không bị hư hại, giữ nguyên hình dạng
- phóng thích bằng nhiệt — giải phóng chất khi đun nóng mẫu
- chiết xuất — tách lấy chất từ mẫu để phân tích
- phát thải — hợp chất hoặc khí do nguồn tạo ra
- thí điểm — dự án thử nghiệm để đánh giá hiệu quả
- tiếp xúc — sự gặp gỡ giữa người và chất hoặc môi trường
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ phương pháp quét tóc nguyên vẹn có thể thay đổi cách nghiên cứu tiếp xúc hóa chất như thế nào? Hãy nêu ví dụ cụ thể.
- Dựa trên bài, những biện pháp thực tiễn nào có thể giúp cải thiện chất lượng không khí trong nhà?
- So sánh ưu và nhược điểm khi dùng tóc thay vì máu hoặc nước tiểu để đánh giá tiếp xúc hóa chất.
