Phát hiện vào năm 1995 về một hành tinh quay quanh một ngôi sao giống Mặt Trời đã khởi xướng một lĩnh vực nghiên cứu mới và sau đó góp phần vào một phần Giải Nobel Vật lý năm 2019. Kể từ đó, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận hơn 4,000 hành tinh ngoại; một số trong đó có tính chất giống Trái Đất và vì thế được coi là có khả năng chứa sự sống.
Các nhà thiên văn đặt câu hỏi liệu người ngoài hành tinh có tồn tại hay không và chú trọng vào những dấu hiệu có thể quan sát được của sự sống. Trong khoảng thập kỷ gần đây, họ tìm kiếm "dấu sinh học" — tức là những chất hóa học, kiểu mẫu hoặc dấu hiệu khác gợi ý hoạt động sinh học — nhưng việc xác định dấu sinh học đáng tin cậy vẫn là một thách thức lớn.
Một hướng điều tra bổ sung là tìm "dấu công nghệ" (technosignature): đó là dấu vết của công nghệ hoặc công trình kỹ thuật quy mô có thể quan sát được từ Trái Đất. NASA tài trợ cho nhà vật lý thiên văn Adam Frank để mô tả technosignature và khảo sát cách chúng có thể được phát hiện ở khoảng cách giữa các sao; công việc này bao gồm so sánh cẩn thận chứng cứ do dạng sống đơn giản và do nền văn minh công nghệ tạo ra. Nhóm nghiên cứu đang phát triển phương pháp để xác định các tín hiệu cần tìm rồi quét danh mục hành tinh ngoại ngày càng mở rộng, nhưng vẫn chưa rõ liệu một trong các phương pháp đó sẽ đem lại bằng chứng chắc chắn về sự sống hay không.
Adam Frank thảo luận về những câu hỏi và công việc tìm technosignature trong một video; Đại học Rochester cung cấp nguồn tư liệu cho bản tin, và bài đăng gốc xuất hiện trên Futurity.
Từ khó
- khởi xướng — bắt đầu một hoạt động hoặc lĩnh vực mới
- ghi nhận — báo cáo hoặc công bố một sự kiện
- dấu sinh học — chất hoặc dấu hiệu cho thấy sự sống
- dấu công nghệ — dấu vết của công trình hoặc thiết bị nhân tạo
- xác định — tìm ra hoặc xác minh một điều cụ thể
- thách thức — việc khó cần nhiều nỗ lực để giải quyết
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Tại sao bài viết nói rằng xác định dấu sinh học vẫn là một thách thức lớn? Hãy nêu hai nguyên nhân hoặc ví dụ liên quan.
- Theo bài, tìm dấu công nghệ khác với tìm dấu sinh học ở điểm nào? Nêu lợi ích hoặc hạn chế ngắn gọn.
- Nhóm nghiên cứu làm gì trước khi quét danh mục hành tinh ngoại lớn hơn? Hãy mô tả các bước họ đang thực hiện theo bài viết.
