Nhóm nghiên cứu tại UC Riverside công bố trên eLife một nghiên cứu về cơ chế giúp não từ bỏ chiến lược cũ và tiếp nhận chiến lược mới. Họ xem xét "linh hoạt nhận thức" và tập trung vào locus coeruleus (LC), một vùng nhỏ ở thân não là nguồn chính của norepinephrine, chất tham gia chú ý, kích thích, học tập, phản ứng stress và ra quyết định. Tác giả chính Hongdian Yang nói LC đóng vai trò điều tiết quan trọng trong việc chuyển trạng thái hành vi.
Để kiểm tra, nhóm huấn luyện chuột thực hiện bài tập đổi quy tắc: ban đầu phần thưởng dựa vào kết cấu lớp đệm, sau đó quy tắc chuyển sang mùi. Họ ghi hoạt động hàng trăm nơ-ron ở vỏ trước trán bằng kính hiển vi cỡ nhỏ. Khi ức chế LC bằng phương pháp chemogenetic, chuột gặp khó khăn trong thích nghi và cần nhiều lần thử hơn để học chuyển đổi.
Can thiệp vào LC không chỉ giảm hoạt động mà còn làm mạng trước trán ồn hơn, với nhiều nơ-ron phản ứng trộn lẫn thông tin và kém chọn lọc. Phân tích học máy cho thấy hoạt động não không còn phản ánh rõ giai đoạn học hoặc dự đoán lựa chọn sắp tới, khiến mẫu hoạt động khó phân biệt. Tác giả lưu ý phát hiện liên quan tới lão hóa và bệnh Alzheimer và có thể dẫn tới mục tiêu điều trị mới.
Từ khó
- linh hoạt nhận thức — khả năng thay đổi chiến lược suy nghĩ khi cần
- thân não — phần dưới của não nối với tủy sống
- norepinephrine — chất do LC tiết ra tham gia chú ý
- vỏ trước trán — vùng não liên quan đến suy nghĩ và quyết định
- chemogenetic — phương pháp dùng hóa chất điều khiển gen
- nơ-ron — tế bào truyền tín hiệu trong hệ thần kinh
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ phát hiện về LC có thể đóng góp gì cho điều trị bệnh Alzheimer hoặc lão hóa?
- Kể ví dụ trong cuộc sống khi bạn cần dùng linh hoạt nhận thức để thay đổi chiến lược.
- Bạn có đồng ý sử dụng phương pháp ức chế LC trên động vật trong nghiên cứu không? Vì sao?
