Độ ép chặt của đất do máy móc nặng và hạn hán là vấn đề đang gia tăng cho nông nghiệp. Nhóm nghiên cứu giải thích bằng cách nào rễ cây điều chỉnh hình dạng để vượt qua lớp đất bị nén, kết quả được công bố trên tạp chí Nature.
Các nhà khoa học phát hiện rằng rễ vận dụng một nguyên lý kỹ thuật để chống uốn gãy khi bị đẩy vào vật liệu dày đặc: chúng phình to đường kính ống và củng cố thành ngoài, nên đầu rễ hoạt động như một cái nêm sinh học và dễ chui xuống hơn. Nhóm đã xác định các bước ở cấp tế bào và phân tử đứng sau sự thay đổi này.
Những thí nghiệm cho thấy tăng mức một protein cụ thể — một yếu tố phiên mã — làm rễ xuyên đất compact tốt hơn. Nhóm cũng xác định nhiều yếu tố phiên mã khác dường như điều chỉnh sản xuất cellulose, từ đó ảnh hưởng tới hình dạng và cấu trúc của cây. Điều này mở ra cơ hội trong chọn giống để phát triển cây trồng phù hợp với đất bị nén và hỗ trợ nông nghiệp bền vững.
- Shanghai Jiao Tong University
- The University of Nottingham
- Universidad Argentina de la Empresa
- The National Institute of Advanced Industrial Science and Technology
- Zhejiang University
- Duke University
- Ludwig Maximilian University
- The University of Copenhagen
Từ khó
- độ ép chặt — mức độ đất bị nén và mất rỗng khí
- hạn hán — thời gian thiếu mưa, đất khô
- nén — làm cho vật hoặc đất dày hơn, ít rỗng
- phình — mở rộng ra, to lên
- củng cố — làm phần ngoài chắc hơn, vững
- yếu tố phiên mã — protein điều khiển hoạt động gen
- cellulose — chất chính trong thành tế bào thực vật
- chọn giống — lựa chọn hoặc tạo cây để sinh sản
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Bạn nghĩ việc chọn giống cây trồng phù hợp với đất bị nén sẽ ảnh hưởng thế nào tới nông nghiệp bền vững? Hãy nêu lý do.
- Ngoài thay đổi giống, những biện pháp thực tế nào có thể giảm độ ép chặt của đất ở trang trại?
- Nghiên cứu chỉ ra vai trò của yếu tố phiên mã và cellulose. Theo bạn, thông tin ở cấp tế bào và phân tử quan trọng ra sao khi áp dụng vào canh tác?
