Fransızca konuşan Afrika'da sokak çocuklarıCEFR B2
20 Haz 2025
Uyarlanmıştır: Laura, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: Job Bunana, Unsplash
Fransophone Afrika genelinde sokak çocukları yaygın bir toplumsal gerçeklik olarak tanımlanıyor. 2021’de Uluslararası Katolik Çocuk Bürosu (BICE) dünya çapında yüz milyonları aşan sokak çocukları olduğuna dikkat çekti ve Afrika’daki sayının önemli bir bölümünü vurguladı; bazı tahminler 2025’e kadar Afrika’daki sayının daha da artabileceğini belirtiyor. Uluslararası kuruluşlar, nedenler arasında yoksulluk, savaş, aile içi şiddet, geçmişte yaşanan istismar, sömürü ve umutsuzluğu öne çıkarıyor.
Kamerun’da yaygın kullanılan 'Mboko' terimi Duala dilindeki Nanga-boko’dan geliyor: Nanga 'uyumak', éboko 'dışarı' anlamı taşır ve dışarıda yatan çocukları tanımlar. Ngaoundéré’den Nanga-eboko üzerinden Yaoundé’ye göçlerle bağlantılı olarak Yaoundé’de evsiz veya suça yönelen genç grupları oluştuğu, bu ağların Mbolé müziğiyle kültürel bağlar kurduğu bildiriliyor. Elang City’nin 'Toaster Le Yamo' adlı şarkısı işsiz gençlerin zorluklarını eleştiren bir örnek olarak gösteriliyor.
Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde Lingala sözcüğü 'Shégué' ile tanımlanan çocuklar, ailelerin ihtiyaçları karşılayamaması veya cadı korkusu nedeniyle reddedilebiliyor. Bazı shégué’ler Kinshasa’da Kuluna adlı silahlı çetelere katılarak hırsızlık ve şiddet gibi suçlara karışıyor. Fildişi Sahili’nde 'mikroplar' olarak adlandırılan çocuk çeteleri, özellikle Abidjan’da silahlı soygun ve öldürme gibi ağır şiddet olaylarına karıştı; bazı raporlar bu gençlerin 2021’deki siyasi krize ve eski Cumhurbaşkanı Laurent Gbagbo’nun tutuklanmasına bağlı olduğunu aktarıyor. Yönetmen Alex Ogou'nun 'Invisibles' dizisi, birçok mikropun terkedilmiş veya yalnız bırakılmış olduğunu göstermeyi amaçlıyor.
STK girişimlerine rağmen kentsel alanlarda sokak çocuklarının onurunu, güvenliğini ve uzun vadeli ihtiyaçlarını sağlamak zor. Birçok hükümetin konuya sınırlı öncelik vermesi nedeniyle kalıcı çözümler hâlâ belirsizliğini koruyor.
Zor kelimeler
- yaygın — çok yerde görülen veya sık rastlanan
- sömürü — başkalarının emeğini haksız kullanma durumu
- göç — bir yerden başka yere toplu taşınma hareketigöçlerle
- çete — suç işleyen örgütlü genç veya grupçetelere, çeteleri
- evsiz — kalıcı evi olmayan kişi veya aile
- onur — kişinin saygınlığı ve kendine değer duymasıonurunu
- girişim — sorunu çözmek için yapılan planlı çabagirişimlerine
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Metinde sayılan nedenlere bakarak, sokak çocuklarının sayısını azaltmak için hangi politika ve programlar öncelikli olmalı? Neden?
- Kültürel unsurlar (örneğin Mboko terimi veya Mbolé müziği) sokak çocukları sorununu nasıl etkileyebilir? Bir veya iki örnek verin.
- Şiddete karışmış gençlerle çalışırken kısa vadeli müdahalelerle uzun vadeli çözümler arasında nasıl bir denge kurulmalı? Örnekler verin.