Aguada Fénix: Erken Maya'nın Büyük Ritüel Anıtı ^{CEFR B2}

Aguada Fénix, güneydoğu Meksika'da bulunan ve M.Ö. 1.000 tarihine tarihlenen büyük bir ritüel anıttır. Anıtın boyutları neredeyse bir mil uzunluk, çeyrek mil genişlik ve 30–50 feet yükseklik olarak bildirildi. Ekip, özellikleri ilk olarak 2017'de lidar ile belirledi; Arizona Üniversitesi önderliğindeki 2020 raporu bulguları gündeme getirdi ve sonraki yıllarda bölge genelinde yaklaşık 500 benzer küçük site bulundu.

Kazı çalışmaları anıtın bir kosmogram olarak kullanıldığını açıkça gösterdi. Science Advances'de yayımlanan araştırma, haç biçiminde bir çukur (kruziform) ve kutsal nesne deposu ortaya koydu. Buluntular arasında yeşim taşından baltalar, timsah ve kuş biçiminde oymalar ve doğum yapan bir kadını temsil ettiği düşünülen bir yeşim süs eşyası var. Çukurun dip kısmındaki küçük kruziformda yönlere göre yerleştirilmiş mavi, yeşil ve sarımsı toprak yığınları bulundu; radyokarbon tarihlemesi bunları M.Ö. 900-845 aralığına bağlıyor.

Anıtın ana ekseni 17 Ekim ve 24 Şubat tarihlerinde doğan güneşle hizalanıyor; bu 130 günlük aralık muhtemelen 260 günlük Mezoamerikan ritüelin yarısını işaret ediyor. Ayrıca sahada yükseltilmiş yollar, çökük koridorlar, kanallar ve lagünü kontrol eden set ağları tespit edildi; bu yollar anıtın güneşsel yönelimini izliyor ve ana plato'dan altı mile kadar uzanıyor. Ekip tek bir güçlü kralın varlığına dair kanıt bulmadı. Araştırmacılar, liderliğin işbirlikçi ve entelektüel olduğunu, bu nedenle büyük ritüel projelerin merkezi bir güç olmadan da koordine edilebildiğini öne sürüyor ve bu bulgular toplumsal eşitsizlik ve karmaşık projeler hakkındaki varsayımları sorgulatıyor.