Kibira Milli Parkı’nda ormansızlaşma ve yaban hayatı azalıyorCEFR B2
14 Şub 2026
Uyarlanmıştır: Laura, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: Ravi N Jha, Unsplash
Kuzeybatı Burundi’deki Kibira Milli Parkı, çay plantasyonları ve çeşitli kalkınma projelerinin baskısı altında. Makaleye göre park, ülkenin üç milli parkından biri olup Mpanda hidroelektrik santralinin inşa edildiği alanlara yakın konumda bulunuyor. Yerel topluluklar, üretim şirketleri ile Burundi Tea Office (OTB) ve bazı devlet kurumlarının büyük ölçekli arazi kullanımı orman örtüsünü azalttı.
Gözlemciler yaban hayatının kaybolduğunu veya yer değiştirmeye zorlandığını bildiriyor. Bazı çalışmalar parkta şu anda 200’den fazla şempanze olduğunu tahmin ediyor; ormansızlaşma öncesi bu sayının yaklaşık 500 civarında olduğu belirtiliyor. 2019’da yayımlanan bir rapor, 2009–2019 arasında Kibira’nın önemli orman kaybı yaşadığını rapor etti. 2013 tarihli bir çalışma bazı şempanzelerin öldüğünü, bazılarının ise Rwegura, Teza ve Musigati’den Ruanda’daki Nyungwe Ulusal Parkı yanındaki Mabayi bölgesine göç ettiğini bildirdi.
Yüksek platolardaki Burundi Tea Office plantasyonları binlerce çalışana istihdam sağlıyor; bu durum gürültü, atık bırakma, yabani meyve toplama ve bazen yasa dışı park girişlerine yol açıyor. Conservation and Community Change (3C) adlı STK, tuzak kurma gibi tehditlerin arttığını raporluyor. Uzmanlar çitlerin şempanzelerin hareketini engellediğini, gruplar arası temas ve çiftleşmeyi azalttığını; bu yavaş üremenin toparlanmayı zorlaştırdığını vurguluyor.
Yetkililer parkın 24 saat korunduğunu ve yasa dışı girenlerin gözaltına alınabileceğini belirtiyor. Araştırmacılar, yoksulluğun azaltılması, yeni yerel gelir projeleri, eğitim ve toplulukların aktif katılımıyla Kibira’nın biyolojik çeşitliliğinin korunması çağrısında bulunuyor.
Zor kelimeler
- baskı — bir şeyin olmasını zorlaştıran veya azaltan dış etkibaskısı
- arazi — üzerinde yapı olan veya tarım yapılan toprak parçası
- orman örtüsü — bir bölgedeki ağaçların oluşturduğu kaplamaorman örtüsünü
- ormansızlaşma — ormanların kaybedilmesi veya azalması süreci
- istihdam — insanlara iş ve gelir sağlama durumu
- tuzak — hayvanları yakalamak için kurulan kapan veya düzenektuzak kurma
- çit — alanı çevreleyen ve geçişi sınırlayan engelçitlerin
- biyolojik çeşitlilik — bir bölgede farklı canlı türlerinin tümübiyolojik çeşitliliğinin
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Çay plantasyonlarının sağladığı istihdam ile orman koruma arasındaki çatışmayı nasıl dengelersiniz? Kısa örnekler verin.
- Çitler ve tuzaklar gibi insan kaynaklı engellerin yaban hayatı ve ekosistem üzerindeki uzun vadeli sonuçları neler olabilir? Görüşünüzü açıklayın.
- Araştırmacıların önerdiği yerel gelir projeleri ve eğitim programları Kibira'da nasıl uygulanabilir? Birkaç somut fikir yazın.
İlgili makaleler
Yenilenebilir enerjiye yatırım ama kırmızı etiketleme arttı
Filipin hükümeti yabancı mülkiyet sınırlarını kaldırıp yenilenebilir enerjiye yatırım çekmeye çalıştı. Ancak kırmızı etiketleme uygulaması yoğunlaştı; bazı sivil kuruluşların hesapları donduruldu ve yardım projeleri askıya alındı.
Nepal'de çimento üretimi, ihracat ve çevre sorunları
2015 depremi sonrası inşaat talebi Nepal’in çimento üretimini artırdı ve ülke 2019’dan sonra kendi ihtiyacını karşıladı. Çin yatırımları ve Temmuz 2022’den itibaren Hindistan’a ihracat ekonomiyi büyütürken çevresel ve sosyal sorunlar da arttı.
Gölge ağaçlar kakao tarımında karbonu depolayabilir
Uydu verileri ve makine öğrenimiyle yapılan çalışma, Fildişi Sahili ve Gana'daki kakao çiftliklerindeki ağaç örtüsünün düşük olduğunu gösterdi. Yeterli ağaç eklenmesi karbon depolamayı artırabilir ve sektörün emisyonlarını azaltabilir.
Vatandaş bilimi SKA ve WHO hedeflerinin izlenmesine katkı sağlıyor
Ağustos ayında yayımlanan derleme, vatandaş biliminin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) ile WHO Triple Billion hedeflerinin sağlık ve iyi olma göstergelerinin izlenmesine yardım edebileceğini gösteriyor. Yazarlar IIASA ve WHO'den geliyor.