Ocak 2022'de Hunga Tonga–Hunga Ha’apai denizaltı volkanı büyük bir patlama yaptı ve patlama sonucu oluşan bulut uydu gözlemleriyle izlendi. Uydular bulutu Güney Amerika yönüne doğru on gün boyunca takip etti ve olağandışı yüksek formaldehit yoğunlukları kaydetti.
Formaldehit atmosferde yalnızca birkaç saat kaldığı için, on günlük izleme bulut içinde metanın bir haftadan fazla süren sürekli bir parçalanma sürecine uğradığını gösterdi. Bu değerlendirme, çalışmanın ilk yazarı Maarten van Herpen tarafından yapıldı.
Araştırmacılar, patlama sırasında stratosfere kadar fırlayan tuzlu deniz suyunun ve külün güneş ışığı etkisiyle klor ürettiğini; bunun da metanı parçalayarak azalmasına yardımcı olduğunu öne sürüyor. Kopenhag Üniversitesi'nden Profesör Matthew Johnson ise bulutun stratosfere kadar yükseldiğini ve koşulların alttaki atmosferden farklı olduğunu belirtiyor.
Metan küresel ısınmanın üçte birinden sorumludur ve 20 yıllık sürede CO2’ye kıyasla yaklaşık 80 kat daha etkilidir; ancak genelde yaklaşık 10 yılda parçalanır. Bu nedenle metan azaltımı önümüzdeki on yıl içinde belirgin bir etki yaratabilir.
Zor kelimeler
- denizaltı — Deniz yüzeyinin altında bulunan yer veya yapı.
- uydu — Uzayda Dünya'yı gözleyen yapay araç.Uydular
- formaldehit — Organik maddelerin parçalanmasıyla oluşan gaz.
- parçalanma — Bir maddenin parça parça ayrılma süreci.
- stratosfer — Atmosferin troposferden sonra gelen tabakası.stratosfere
- klor — Genellikle gaz hâlinde olan kimyasal element.
- küresel ısınma — Dünya yüzeyinin ortalama sıcaklığının artması.küresel ısınmanın
- azaltım — Bir şeyin miktarını düşürme işlemi.azaltımı
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Volkan patlamasının metan seviyelerini azaltabileceğini düşünür müsünüz? Neden kısaca açıklayın.
- Metan azaltımı önümüzdeki on yıl içinde neden önemli olabilir?
- Uyduların atmosferdeki değişimleri izlemesi günlük hayatta hangi faydaları sağlayabilir?
İlgili makaleler
COP30 Belém: Büyük finans paketi, fosil yakıtlarda net taahhüt yok
COP30 Belém'de delegeler yıllık US$1.3 trillion mobilize etme konusunda anlaştı; uyum finansmanı artırıldı ancak fosil yakıtların azaltılmasına dair zaman çizelgesi veya somut mekanizmalar sağlanamadı. Zirve bir yangın nedeniyle kısa süreli kesintiye uğradı.
Manyange Na Elombo Campo Deniz Koruma Alanı ilan edildi
Manyange Na Elombo Campo Deniz Koruma Alanı, Kamerun kıyısında 110.300 hektarı kapsar ve 2021’de ilan edildi. Yerel balıkçılık ve kutsal alanlarla bağlantılıdır; liman inşaatı ve sanayi projeleri gibi tehditlerle karşı karşıyadır.
