Puerto Tejada'da grima: atalara dayanan dövüş sanatıCEFR B2
19 Nis 2025
Uyarlanmıştır: Rowan Glass, Global Voices • CC BY 3.0
Fotoğraf: J̶o̶h̶n̶n̶y̶ Sántiz, Unsplash
Kolombiya'nın güneyindeki Puerto Tejada kasabasında, büyük ölçüde Afro-mirasına sahip bir toplulukta grima adı verilen pala eskrimi geleneği yaşatılıyor. Grima, köle Afrikalıların şeker kamışı tarlalarında başlayan dövüş pratikleri ile Avrupa kılıç oyunlarının tekniklerini harmanlar. Uygulayıcılar bir elde pala, diğer elde koruyucu bir bordón tutarak çalışır; pala başlangıçta bir aletken silaha ve özsavunma biçimine dönüşmüştür.
Academia de Esgrima de Machete y Bordón'un bulunduğu House of Cacao'da her gün çelikten çıkan metallik çınlama eğitimlerin işareti oluyor. Elli yıllık deneyime sahip tanınmış usta Maestro Miguellourido, "Afrikalı atalarımız bu ülkeye geldiğinden beri bu sanatı nesiller boyunca sürdürdük ve koruduk. Bu yüzden bizim için grima özgürlük ve direniş sanatıdır. Bu yüzden onun yok olmasına asla izin veremeyiz." sözleriyle sanatın anlamını özetliyor. Aktivist ve araştırmacı Alicia Castillo Lasprilla grimanın mutfak, tıp, müzik, sözlü gelenek ve zanaatkârlıkla bağlantısını vurguluyor ve bunun Afro-Kolombiyalı kültürün korunmasına yardımcı olduğunu belirtiyor.
Bugün ustalar, arasında Hector Elías Sandoval'ın öğrencisi olan Maestro Porfirio'nun da bulunduğu isimlerle, belediye, departman ve ulusal düzeyde tanınma için kampanya yürütüyor. Porfirio, "Birçok insanın başka ülkelerden gelip bizi ziyaret etmesi, sanatımızda değer görmesi, kendi hükümetimizin bile onu tanımaması — bu durumun değişmesi gerekiyor." diyor. Aktivistler tanınmanın tanıtım, program ve fon sağlayabileceğini umuyor; buna rağmen bazı miras listelerinin kaynak topluluklara zarar verdiğine dair uyarılar da var. Örneğin 2005'teki UNESCO bildiriminin ardından Palenque'de ve 2021'deki miras tanınmasının viche üzerinde ticari etkileri görüldü. Şimdilik ustalar House of Cacao'da yeni öğrencilere öğretmeye devam ediyor ve resmi tanınma tartışması sürüyor.
Zor kelimeler
- grima — pala ile yapılan geleneksel dövüş ve savunma sanatı
- pala — uzun tek kenarlı kesici alet
- bordón — koruma amacıyla tutulan sopa veya benzeri araçBordón'un
- miras — geçmişten kalan kültürel veya toplumsal değerlerAfro-mirasına
- özsavunma — kişinin kendini korumak için yaptığı savunma
- direniş — bir şeye karşı koyma veya direnme eylemi
- tanınma — resmi veya toplumsal olarak kabul edilme durumu
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Resmi tanınma grima gibi geleneksel uygulamalara nasıl yardımcı olabilir veya zarar verebilir? Neden?
- Bir kültürel pratiği öğretmek ve yaşatmak için yerel halkın önceliklerini nasıl korumak gerekir? Kısa örnek verin.
- Turizm ve ticari ilgi geleneksel uygulamalar üzerinde hangi olumlu veya olumsuz etkileri yaratabilir? Örneklerle açıklayın.