Nepal'de Öğrenci Gösterileri ve Şiddet ^{CEFR B2}

2025 yılının Eylül ayının ilk günlerinde Nepal'de öğrencilerin öncülüğünde başlayan gösteriler, kısa sürede ülke çapında bir krize dönüştü. Başlangıçta sosyal medya yasağına karşı başlayan eylemler, on yıllardır süregelen siyasi başarısızlık, yolsuzluk ve artan eşitsizlik gibi birikmiş şikayetlerle birleşti. Öğrenciler şifreli uygulamalarla hızla örgütlendi ve protestolar Kathmandu, Pokhara ile Lalitpur'a yayıldı.

Güvenlik güçleri gaz bombası ve gerçek mermi kullandı; olaylarda en az 19 kişi öldü ve birçok yaralı hastanelere kaldırıldı. Hükümet sokağa çıkma yasağı ilan etti, mobil ağları kapattı ve orduyu konuşlandırdı. Polis müdahaleleri sonrasında kalabalıklar bazı hükümet binalarına ve siyasetçilerin evlerine saldırdı; eski Başbakan Deuba ve eşi ordu tarafından kurtarıldı. İçişleri Bakanı istifa etti ve kabine sosyal medya yasağını geri aldı, fakat huzursuzluk genişledi.

Cumhurbaşkanı Ram Chandra Poudel geçici başbakan olarak Sushila Karki'yi atadı. Karki, yolsuzluk karşıtı kararlarıyla tanınan emekli Yüksek Mahkeme yargıcıdır ve genç temsilciler tarafından desteklendi. Geçici hükümet ölümlerin bağımsız şekilde soruşturulacağını, düzenin sağlanacağını ve Mart 2026'da yeni seçim yapılacağını taahhüt etti. Human Rights Watch ve Amnesty International bağımsız soruşturmalar çağrısında bulundu; ordu düzeni korumak için hareket ettiğini ve aralarında reşit olmayanların da bulunduğunu belirtti.

Bu gelişmeler uzun tarihsel bir arka plana dayanıyor: 1848'den beri süren güç mücadeleleri, 1990'da çok partili sisteme geçiş, 1996'da başlayan Maoist ayaklanma ve 2001'deki saray katliamı gibi dönemler ülkede derin izler bıraktı. 2015 anayasası yedi eyaletli federal sistemi ve belirli hakları getirdi, ama birçok marjinalleşmiş grup hâlâ dışlanmış hissetti. Gösterilerin kalıcı reformlara yol açıp açmayacağı ya da geçmişteki umut ve tıkanma döngülerinin tekrarlanıp tekrarlanmayacağı belirsizliğini koruyor.