El Niño, merkezi ve doğu ekvatoral Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyinin ortalamanın üzerinde ısınmasıdır. Bu ısınma Atlantik boyunca üst düzey dikey rüzgâr kesmesini artırmaya eğilimlidir; artan kesme, gelişmekte olan tropik fırtınaları parçalayarak kasırga etkinliğini azaltabilir.
European Centre for Medium-Range Weather Forecasts gibi bazı merkezler bu yıl güçlü bir El Niño olma olasılığının arttığını öngörüyor. University of Miami'den Emily Becker, birçok bilgisayar iklim modelinin yılın ilerleyen dönemlerinde El Niño tahmin ettiğini ve tropikal Pasifik'in denizaltı sularının şu anda normalden daha sıcak olduğunu söylüyor. Becker sonbahara kadar El Niño gelişme olasılığını yaklaşık 80% ve bunun güçlü hâle gelme olasılığını 1/4 olarak veriyor.
Bilim insanları ayrıca Atlantik deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalama veya biraz altında olduğunu, Madden-Julian Oscillation gibi diğer kısa dönemli değişimlerin ve zamanlamanın kasırga sezonundaki gerçek etkiyi belirleyeceğini vurguluyor. Meteorologlar dinamik çoklu model sistemlerine güvenmeye devam ediyor ve Pasifik sıcaklıklarını izliyorlar.
Zor kelimeler
- deniz yüzeyi — denizin hava ile temas eden üst tabakasıdeniz yüzeyinin
- rüzgâr kesmesi — üst ve alt rüzgârlar arasındaki hız veya yön farkırüzgâr kesmesini
- tropik fırtına — tropikal bölgede oluşan orta şiddette fırtınatropik fırtınaları
- gelişmek — bir olayın veya sistemin ilerlemesi, oluşmasıgelişmekte
- olasılık — bir şeyin olma ihtimali, gerçekleşme şansıolasılığının, olasılığını
- izlemek — gözlemleyip zaman içinde değişiklikleri takip etmekizliyorlar
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Güçlü bir El Niño olma olasılığının artması, sizce kasırga riskini nasıl etkileyebilir? Kısa bir neden söyleyin.
- Bilgisayar iklim modelleri tahminlerde neden önemlidir? Bir veya iki neden verin.
- Yazıda 'kısa dönemli değişimler ve zamanlama' önemli deniyor. Bu ifadeyi kendi cümlelerinizle nasıl açıklarsınız?
İlgili makaleler
Kyaka II'de atıktan briket üreten mülteci projesi
Uganda'daki Kyaka II mülteci kampında bir girişim, mısır koçanı, muz kabuğu ve talaş gibi atıkları brikete dönüştürüp pişirme yakıtı sağlıyor. Proje fidanlıklar ve pişirme sobaları da kuruyor; bazı uzmanlar toprak besinleri konusunda uyarıyor.
Dört Yıl Sonra: Gıda Sistemleri İçin Daha Fazla Eylem
İki uzman, ilk BM Gıda Sistemleri Zirvesi'nden dört yıl sonra açlığı bitirmek ve gıda sistemlerini dönüştürmek için hâlâ daha güçlü eylem gerektiğini söylüyor. Bazı ülkelerde ilerleme var ama çatışmalar ve iklim krizleri engel oldu.