Bilim insanları, anı oluşturma ve hatırlama sırasında beyindeki elektriksel dalga desenlerinin bilgi taşıdığını gösteren kayıtlar elde etti. Araştırma, şiddetli ve ilaçlara dirençli epilepsi nedeniyle ameliyat hazırlığındaki hastalarla yapıldı; ameliyat öncesi nöbet bölgesini belirlemek için elektrotlar yerleştirildi ve hastalar hastanede bellek görevleri yaptı.
Her elektrot yaklaşık 1 santimetrekarelik beyin yüzeyini kapsıyor ve bir milyon beyin hücresine kadar etkinliği algılayabiliyordu. Anup Das bu elektrot sinyallerini analiz ederek birkaç ayırt edici dalga deseni tanımladı. Desenler şunlardı:
- Düz çizgiler halinde ilerleyen dalgalar.
- Spiral şeklinde kıvrılan dalgalar.
- Dışa doğru bir kaynak gibi görünen dalgalar.
- İçe doğru bir yutak gibi davranan dalgalar.
Ekip, belirli dalga desenlerinin hastanın o sırada yaptığı görevle eşleştiğini ve desenlerin kişiler arasında farklılık gösterdiğini, buna rağmen her bireyin tutarlı desenler sergilediğini buldu. Araştırmacılar dalga şekline bakarak davranışı yaklaşık %70 oranında çözebildiler; şans düzeyi %50 idi. G. Bard Ermentrout, beyin aktivitesinin artık tek tip senkronize salınımlardan ziyade çeşitli dalga türleriyle düzenlendiğini ve dalga yönü ile gücünün hafıza performansını etkileyebileceğini söyledi. Kıdemli yazar Joshua Jacobs ise dalgaların kaynağını anlamak için matematiksel modeller geliştirmeyi ve faydalı dalgaları güçlendirmek amacıyla beyin uyarımı uygulamalarını araştırmayı bir sonraki adım olarak açıkladı. Bu yaklaşımlar bellek geliştirmek için beyin-bilgisayar arayüzlerine veya transkraniyal manyetik uyarım tedavilerine yol açabilir; çalışma Nature Communications dergisinde yayımlandı.
Zor kelimeler
- elektrot — Beyin yüzeyine yerleştirilen küçük iletken plakaelektrotlar
- dalga — Elektriksel aktivitenin zaman içindeki ritmik hareketidalgalar
- desen — Bir olayda görülen belirgin düzen veya şekildesenler, desenlerinin
- eşleşmek — İki şeyin birbirine uygun ya da uyumlu olmasıeşleştiğini
- tutarlı — Değişmeyen, benzer davranış veya sonuç gösteren
- senkronize — Aynı anda düzenli olarak hareket eden
- transkraniyal manyetik uyarım — Kafatası üzerinden manyetik alanla beyin uyarma yöntemi
İpucu: Türkçe metni okurken veya ses kaydını dinlerken, vurgulanan kelimelerin üzerine gel, odaklan ya da dokun; anında kısa tanımlar görünür.
Tartışma soruları
- Kişiler arasında dalga desenlerinin farklı, bireyde tutarlı olması kişiye özel tedavi geliştirmeye nasıl katkı sağlayabilir? Nedenleriyle açıklayın.
- Beyin uyarımı ile faydalı dalgaların güçlendirilmesi hangi etik ve pratik endişeleri doğurabilir? Örnek verin.
- Bu araştırmanın hafıza geliştirme için beyin-bilgisayar arayüzleri veya tıbbi uygulamalara dönüşmesi günlük yaşamı nasıl etkileyebilir? Kısaça tartışın.
İlgili makaleler
Omurilik yaralanmasında hücre nakli kalp sağlığını iyileştirebilir
Araştırmacılar sıçan modelinde omurilik yaralanmasından sonra olgunlaşmamış sinir hücreleri naklederek dolaşım üzerinde sinir kontrolünü kısmen geri getirdi. Nakil dinlenme kan basıncını dengeledi ve ortalama kalp atış hızını azalttı.
