LingVo.club
📖+40 XP
🎧+25 XP
+45 XP
Hersenschakelaar tussen doelgericht en gewoon gedrag (Niveau B2) — a close up of a human brain on a white background

Hersenschakelaar tussen doelgericht en gewoon gedragCEFR B2

14 jul 2026

Gebaseerd op Johns Hopkins University, Futurity CC BY 4.0

Foto door BUDDHI Kumar SHRESTHA, Unsplash

Niveau B2 – Hoger-midden
5 min
262 woorden

Een onderzoeksteam van Johns Hopkins University onderzoekt of een specifiek hersengebied de omslag van doelgericht handelen naar automatische gewoonten kan besturen. In een artikel in Nature Communications beschrijven de auteurs dat de verandering soms plotseling plaatsvindt, alsof er een schakelaar omgaat. Kishore V. Kuchibhotla, hoofdauteur en neurowetenschapper, zegt dat veel onderzoekers lange tijd uitgingen van een langzaam proces van versterking en herhaling, een aanname die voor een deel voortkwam uit de opzet van eerdere gedragsstudies.

Traditionele onderzoeken maken gebruik van sterke beloningen en testen op vaste tijdstippen. Vaak worden dieren eerst getraind en krijgen ze daarna vrije toegang tot de beloning, zodat ze verzadigd raken. Als een dier de taak toch blijft uitvoeren, wordt dat aangeduid als habitueel gedrag. Zulke tests konden niet in realtime vastleggen wanneer de omschakeling plaatsvond, wat heeft bijgedragen aan de veronderstelling van een geleidelijke overgang.

Kuchibhotla en collega’s ontwikkelden een andere methode gebaseerd op smaakvoorkeur. Muizen hadden constant toegang tot zuur water, zodat ze niet overdreven dorstig waren, en een geluidssignaal leverde een voorkeursdrankje. De muizen gedroegen zich aanvankelijk doelgericht en reageerden alleen wanneer ze gewoon water wilden. Op een specifiek moment schakelden veel muizen van strategie en begonnen betrouwbaar op het geluid te reageren. Hersenopnames wezen naar een regio die mogelijk als die schakelaar fungeert, wat suggereert dat een controlerend proces de snelle omschakeling veroorzaakt. Sommige muizen keerden na lange perioden van gewoontegedrag terug naar doelgericht handelen. Het team ontving een nieuwe subsidie van de National Institutes of Health en steun via NIH-beurzen en fellowships van het Kavli Neuroscience Discovery Institute. Bron: Johns Hopkins University.

Moeilijke woorden

  • omslagplotselinge verandering in gedrag of situatie
  • doelgericht handelengedrag met een duidelijk doel of beoogd resultaat
  • habitueel gedragautomatische handelingen die vaak en zonder nadenken terugkomen
  • schakelaarmechanisme dat plotseling een verandering veroorzaakt
  • veronderstellingeen aanname over hoe iets zou werken
  • verzadigdniet meer dorstig of hongerig door voldoende opname
  • realtimedirect en zonder merkbare vertraging

Tip: beweeg de muisaanwijzer over gemarkeerde woorden in het artikel, of tik erop om snelle definities te zien terwijl je leest of luistert.

Discussievragen

  • Hoe verandert de gebruikte methode (smaakvoorkeur en constant water) volgens jou het begrip van gewoontevorming vergeleken met traditionele studies?
  • Als er inderdaad een hersenregio is die snel kan omschakelen, welke gevolgen zou dat kunnen hebben voor behandelingen van ongewenste gewoonten bij mensen?
  • Welke praktische en ethische overwegingen vind je belangrijk bij vervolgonderzoek met dieren dat hersenregio's onderzoekt of manipuleert?

Gerelateerde artikelen

Natuurvideo's helpen tegen stress (Niveau B2)
14 jul 2026

Natuurvideo's helpen tegen stress

Onderzoekers vonden dat foto's en video's van natuur mensen mentaal kunnen helpen herstellen van stress als ze niet naar buiten kunnen. Een internationaal onderzoek met bijna 1.000 deelnemers vergelijkt bossen, beken en stedelijke beelden.