Nivelo A2 – Baza / elementaCEFR A2
2 min
85 vortoj
En la Andaj altebenaĵoj de Peruo troviĝas tre grandaj kanjonoj. Ili enĉesas altan plataĵaron kaj estas multe pli profundaj ol oni kutime atendas. Fotoj ofte ne montras ilian plenan grandecon, do sciencistoj volis kompreni la kialon.
La esplorteamo testis du ĉefajn klarigojn: subita tektona plialtiĝo aŭ longaj periodoj de fortaj pluvoj kaj rivera erozio. Per komputilaj modeloj ili vidis, ke ambaŭ faktoroj kontribuas, sed la plej grava mekanismo estis kapto de rivero — unu rivero desviigas la fluon de alia kaj tiel permesas pli profundan erozion.
Malfacilaj vortoj
- altebenaĵo — alta, vasta kaj relativa plata terenoaltebenaĵoj
- kanjono — tre profunda valo kun ŝtonaj flankojkanjonoj
- plialtiĝo — procezo kiam io fariĝas pli alta
- erozio — procezo de forportado de tero per akvo aŭ vento
- kapto — kazo kiam unu rivero prenas fluon de alia
- desviigi — ŝanĝi la kurson aŭ direkton de iodesviigas
Konsilo: ŝovu la musmontrilon, fokusu aŭ tuŝu la reliefigitajn vortojn en la artikolo por vidi rapidajn difinojn dum legado aŭ aŭskultado.
Diskutaj demandoj
- Ĉu vi iam vidis grandan kanjonon aŭ profundan valon? Priskribu mallonge.
- Kial fotoj ofte ne montras la plenan grandecon de grandaj pejzaĝoj?
- Kiu el la klarigoj ŝajnas al vi plej logika: plualtiĝo, fortaj pluvoj, aŭ kapto de rivero? Kial?
