Trung Quốc tài trợ năng lượng ở châu PhiCEFR B2
3 thg 11, 2025
Phỏng theo Vivian Wu, Global Voices • CC BY 3.0
Ảnh: Miu Chi Gigi, Unsplash
Trong vài năm gần đây, Trung Quốc đã mở rộng tài trợ cho các dự án điện ở châu Phi, từ thủy điện tới các đường dây truyền tải và dự án điện mặt trời, giúp đưa điện đến nhiều cộng đồng. Một nghiên cứu của Đại học Boston, sử dụng dữ liệu 2012–2020 ở hơn 850 vùng cấp dưới quốc gia, kết luận rằng công suất phát điện do Trung Quốc tài trợ thực sự có hiệu quả trong giảm nghèo năng lượng ở cấp địa phương.
Các chủ nợ Trung Quốc chiếm khoảng 12 phần trăm nợ nước ngoài của châu Phi tính đến năm 2020, theo viện tư duy Democracy in Africa. Năm 2024, Chủ tịch Tập Cận Bình công khai hứa đầu tư lớn hơn và Trung Quốc khởi động Quỹ Đặc biệt cho Chuỗi Công nghiệp Xanh Trung Quốc–Châu Phi với tổng quy mô RMB 5 billion. Quỹ hướng tới hợp tác trong chuỗi công nghiệp xanh, bao gồm năng lượng sạch, giao thông xanh, khoáng sản quan trọng và nâng cấp xanh các ngành truyền thống.
Quỹ Phát triển Trung Quốc–Châu Phi cũng ký các bản ghi nhớ với nhiều công ty lớn của Trung Quốc, như sau:
- CNBM
- Guangxi Liugong Machinery
- JD Technology
- Ganfeng Lithium
- Beijing Wenhua Online
Truyền thông nhà nước nhấn mạnh Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của châu Phi trong 16 năm liên tiếp và ghi nhận xuất khẩu ôtô năng lượng mới, pin lithium và sản phẩm quang điện sang châu Phi tăng nhanh, hỗ trợ chuyển dịch sang năng lượng xanh. Tuy nhiên, các chuyên gia và tổ chức như Ngân hàng Thế giới và Cơ quan Năng lượng Quốc tế cảnh báo về các khoản vay bảo đảm bằng tài nguyên và thiếu minh bạch, trong khi Akinwumi Adesina kêu gọi "minh bạch nợ, trách nhiệm giải trình". Các báo điều tra cho thấy kết quả theo nước khác nhau: thỏa thuận cobalt ở Cộng hòa Dân chủ Congo vừa đem tăng trưởng vừa gây tranh cãi; có các khoản vay bảo đảm bằng dầu liên quan tới dự án điện ở Nigeria; và các đường dây truyền tải do Trung Quốc xây giúp mở rộng lưới ở Kenya nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về nợ. Tường thuật địa phương nói cư dân quanh một số dự án than phiền hóa đơn cao và nguồn cung có thể bị cắt, còn một số tổ chức phi chính phủ báo cáo di dời, ô nhiễm và bồi thường kém gần dự án khai khoáng Sicomines. Tổng thể, tài trợ này giảm nghèo năng lượng ở nhiều nơi, nhưng các chuyên gia cảnh báo cùng những khoản vay đó có thể làm tăng lệ thuộc, tạo thách thức quản trị và khiến các nước dễ bị tổn thương khi giá hàng hóa giảm hoặc khi nợ trở nên khó kiểm soát.
Từ khó
- tài trợ — cung cấp tiền hoặc hỗ trợ tài chính cho dự án
- công suất phát điện — lượng điện một nhà máy hoặc hệ thống tạo ra
- giảm nghèo năng lượng — tình trạng ít người có đủ điện cho sinh hoạt
- minh bạch — công khai thông tin, dễ hiểu và kiểm tra được
- trách nhiệm giải trình — bắt buộc giải thích hành động và chịu hậu quả
- bồi thường — trả tiền hoặc đền bù cho thiệt hại gây ra
- di dời — chuyển người hoặc cộng đồng khỏi nơi sinh sống
- lệ thuộc — phụ thuộc nhiều vào một đối tác hoặc nguồn
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Theo bạn, các nước châu Phi nên làm gì để hưởng lợi từ đầu tư hạ tầng năng lượng mà giảm rủi ro nợ và lệ thuộc? Hãy nêu hai biện pháp và lý do.
- Các quỹ đầu tư vào chuỗi công nghiệp xanh có thể giúp chuyển dịch sang năng lượng sạch, nhưng cũng có rủi ro cho cộng đồng địa phương. Bạn nghĩ lợi ích và rủi ro chính là gì? Hãy nêu ví dụ từ bài hoặc thực tế.
