Thanh niên sinh cuối thập niên 1990 và đầu những năm 2000 tổ chức biểu tình khắp châu Phi để đòi công bằng xã hội, dịch vụ cơ bản tốt hơn và chấm dứt tham nhũng. Ở Madagascar, phong trào khởi phát ngày 25 tháng 9 vì mất điện kéo dài và thiếu nước, sau đó mở rộng đến các vấn đề như bất bình đẳng, an ninh lương thực và phản đối những dự án tốn kém như sân vận động mới hay tuyến cáp treo khi người dân thiếu dịch vụ căn bản.
Ngày 12 tháng 10, tổng thống Andry Rajoelina biến mất giữa lúc người biểu tình nói ông bị đe dọa; có báo cáo ông đi qua đảo Réunion rồi tới Dubai. Các cuộc tuần hành phần lớn ôn hòa và được tổ chức qua mạng xã hội, nhưng chính quyền áp dụng biện pháp đàn áp. Liên Hợp Quốc báo cáo 22 người bị giết, trong khi một cố vấn đặc biệt của tổng thống phủ nhận điều này.
Madagascar có nhiều tài nguyên như sapphire, vàng, graphite và cobalt, và sản xuất vani, vải thiều, ca cao và cà phê. Dù vậy, mức sống trung bình thấp hơn hai mươi năm trước và 75% dân số sống dưới ngưỡng nghèo. Những nhận xét của tổng thống rằng người nghèo ở nông thôn "vẫn hạnh phúc" làm tăng phẫn nộ công chúng.
Ở Morocco, các cuộc biểu tình lớn nổ ra giữa tháng 9 sau cái chết của tám phụ nữ khi sinh, nhằm chỉ trích hệ thống y tế yếu kém, giáo dục và tham nhũng. Tình nguyện viên chăm sóc người bị thương, luật sư hỗ trợ pháp lý miễn phí và cộng đồng chia sẻ thực phẩm. Nhiều người liên hệ các vấn đề hiện tại với ký ức thực dân, bao gồm cuộc đàn áp năm 1947 với ước tính khoảng 100,000 người chết, và nhắc tới liên hệ chính trị với Pháp như cuộc đảo chính năm 2009, chỗ ẩn náu trong đại sứ quán Pháp và việc tổng thống nhập quốc tịch Pháp năm 2014; Điều 46 của hiến pháp Madagascar cấm tổng thống mang quốc tịch Pháp.
Từ khó
- biểu tình — tập trung công khai để phản đối
- đàn áp — dùng quyền lực để trấn áp người
- ngưỡng nghèo — mức thu nhập được xem là thấp
- an ninh lương thực — đảm bảo mọi người có đủ thực phẩm
- tài nguyên — vật liệu thiên nhiên có giá trị kinh tế
- phẫn nộ — cảm giác rất giận và bất bình
- ẩn náu — tìm nơi an toàn để trốn
- nhập quốc tịch — trở thành công dân của một nước
Mẹo: di chuột, dùng phím Tab hoặc chạm vào các từ được tô sáng trong bài để xem định nghĩa nhanh ngay khi bạn đọc hoặc nghe.
Câu hỏi thảo luận
- Hãy nêu các nguyên nhân được đề cập trong bài dẫn tới biểu tình ở Madagascar và Morocco. Theo bạn, yếu tố nào gây bất mãn lớn nhất?
- Bài mô tả cả phản ứng của chính quyền lẫn cộng đồng (tình nguyện, hỗ trợ pháp lý, chia sẻ thực phẩm). Bạn nghĩ những phản ứng này ảnh hưởng thế nào tới diễn biến biểu tình?
- Tổng thống bị cho là rời đi và có những nhận xét làm tăng phẫn nộ. Bạn nghĩ hành động hoặc lời nói của lãnh đạo ảnh hưởng ra sao tới niềm tin công chúng? Nêu lý do.
